Bakterie Legionella występują naturalnie w środowisku wodnym i mogą zanieczyszczać systemy wodociągowe, zwłaszcza rurociągi, studnie, zbiorniki i baseny. Nie wszystkie gatunki Legionella są niebezpieczne dla ludzi. Za większość epidemii na świecie odpowiedzialny jest serotyp Legionella pneumophila.
W ostatnich latach znacznie poprawiło się zarządzenie ryzykiem i ograniczanie rozwoju Legionella w systemach wodnych. Dodatkowo polepszył się nadzór epidemiologiczny nad legionelozą. Jednak nadal ta choroba nie jest właściwie diagnozowana oraz nie wszystkie przypadki są właściwie raportowane. Najnowsze dane dotyczące zachorowań na legionelozę znajdują się w raporcie epidemiologicznym za rok 2021 opracowanym przez ECDC (Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób). ECDC raportuje w 2021 r. 10 723 przypadków, zaś w 2022 r. – 11452 przypadków legionelozy w Europejskim Obszarze Gospodarczym, z czego 75 % przypadków pochodzi z Włoch, Francji, Hiszpanii i Niemiec. Liczba ta cały czas rośnie, co może być wynikiem udoskonalenia systemów monitorowania, ale również może wynikać:
- ze starzenia się społeczeństwa,
- ze wzrostu podróży,
- ze zmian klimatycznych (ocieplenia klimatu).
Szczególnie ten ostatni czynnik, czyli ocieplenie klimatu, jak również w okresie letnim częste występowanie burz i wysokich temperatur tworzą zarówno środowisko sprzyjające rozwojowi bakterii oraz jednocześnie zwiększają wykorzystanie systemów klimatyzacyjnych, w których może namnażać się Legionella. W raporcie ECDC podkreślono, że regularne i odpowiednie badanie wody przeznaczonej do spożycia i wody użytkowej ma decydujące znaczenie dla zapobiegania i zwalczania legionelozy.
Legionelozę wykrywa się zwłaszcza w obiektach zbiorowego zamieszkania takich jak hotele, internaty, akademiki, statki wycieczkowe, sanatoria, baseny, szpitale, domy pomocy społecznej. Są to obiekty bardzo dużego ryzyka, w związku z powyższym muszą być poddawane regularnym kontrolom.
Wytyczne dotyczące zwalczania legionelozy zostały wydane przez WHO (Światową Organizację Zdrowia) na poziomie ogólnoświatowym oraz przez EWGLI (European Working Group for Legionella Infections) – na poziome europejskim, oraz na poziomach krajowych przez każde państwo.
W Polsce legioneloza jest wpisana jako choroba zakaźna w Ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz jako czynnik biologiczny, który należy monitorować i właściwie nim zarządzać w szczególnych miejscach pracy w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Zaś wytyczne dotyczące badania wody ciepłej w zakresie Legionella zawierają następujące akty prawne – Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach.
Mérieux NutriSciences wykonuje akredytowane badania Legionelli metodą zgodną z ISO 11731:2017. Badanie wykonuje się w wodzie, wymazach i biofilmach w wodzie basenowej, zbiornikach, kranach, odpływach, systemach klimatyzacyjnych, wieżach chłodniczych itp. W przypadku analizy w wodzie jest ona wykonywana metodą akredytowaną, a wynik jest podawany ilościowo. Próbka wody pobierana jest również w sposób akredytowany przez pracowników Mérieux NutriSciences.
