Arsen nieorganiczny w żywności: EFSA potwierdza obawy zdrowotne
Arsen występuje naturalnie w środowisku w postaci związków organicznych i nieorganicznych. Poziom zanieczyszczenia tym pierwiastkiem wzrasta, a przyczyniają się do tego m.in. emisje przemysłowe oraz stosowanie arsenu w nawozach, środkach owadobójczych i herbicydach.
Głównymi drogami narażenia na arsen są żywność i woda pitna, natomiast do głównych czynników narażenia na arsen nieorganiczny z dietą w populacji europejskiej należą ryż, ziarna, produkty na bazie ryżu i produkty na bazie ziaren niezawierające ryżu oraz woda pitna.
EFSA na zlecenie Komisji Europejskiej zaktualizowała ocenę ryzyka związanego z arsenem nieorganicznym w żywności (poprzednia publikacja z 2009 r.). Aktualizacja ta polegała na przeprowadzeniu oceny zagrożenia w oparciu o ocenę narażenia wydaną przez EFSA w 2021 r. (0,06 µg/kg masy ciała na dzień). EFSA w swojej ocenie uznała zwiększoną częstość występowania nowotworów skóry za najistotniejszy szkodliwy skutek narażenia na arsen nieorganiczny.
Panel ds. zanieczyszczeń w łańcuchu żywnościowym (CONTAM) stwierdził, że niskie lub umiarkowane narażenie na arsen nieorganiczny może prowadzić do:
- Raka skóry, pęcherza moczowego i płuc
- Spontanicznej aborcji, urodzenia martwego dziecka, zgonów noworodków
- Wrodzonych wad serca
- Efektów neurorozwojowych
- Choroby niedokrwiennej serca
- Chorób układu oddechowego
- Przewlekłych chorób nerek
- Miażdżycy
- Zmniejszonej masy urodzeniowej
- Zmian skórnych
EFSA stwierdziła, że narażenie konsumentów na nieorganiczny arsen znajdujący się w żywności stwarza zagrożenie dla zdrowia. Ustalenie to potwierdza wynik poprzedniej oceny EFSA z 2009 r.
Ponadto Komisja Europejska zwróciła się do EFSA o przedstawienie oceny ryzyka dotyczącego małych i złożonych związków arsenu organicznego oraz o przedstawienie oceny ryzyka połączonego narażenia na arsen nieorganiczny i organiczny. Oceny te zostaną zakończone do początku 2025 r. Gdy będą już gotowe, ocenione zostanie możliwe ryzyko połączonego narażenia na arsen organiczny i nieorganiczny w żywności.
Regulacje prawne dotyczące arsenu nieorganicznego
Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności ustala maksymalny dopuszczalny poziom arsenu nieorganicznego (suma As(III) i As(V)) dla poniższych produktów:
| 3.4 | Arsen | Najwyższy dopuszczalny poziom (mg/kg) | Uwagi |
| Arsen nieorganiczny (suma As(III) i As(V)) | Najwyższy dopuszczalny poziom w przypadku arsenu nieorganicznego ma zastosowanie do produktów wymienionych w pkt 3.4.1–3.4.4. | ||
| 3.4.1 | Zboża i produkty zbożowe | Ryż, ryż łuskany, ryż bielony i ryż parzony zgodnie z definicjami zawartymi w normie Kodeksu Żywnościowego 198-1995. | |
| 3.4.1.1 | Ryż nieparzony bielony (ryż polerowany lub biały) | 0,15 | |
| 3.4.1.2 | Ryż parzony i ryż łuskany | 0,25 | |
| 3.4.1.3 | Mąka ryżowa | 0,25 | |
| 3.4.1.4 | Wafle ryżowe, papier ryżowy, krakersy ryżowe, ciastka ryżowe, płatki ryżowe i prażony ryż śniadaniowy | 0,30 | |
| 3.4.1.5 | Ryż przeznaczony do produkcji żywności dla niemowląt i małych dzieci | 0,10 | |
| 3.4.1.6 | Bezalkoholowe napoje na bazie ryżu | 0,030 | |
| 3.4.2 | Preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia niemowląt oraz żywność specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci i preparaty do żywienia małych dzieci | Najwyższy dopuszczalny poziom ma zastosowanie do produktu wprowadzanego do obrotu. | |
| 3.4.2.1 | wprowadzane do obrotu jako proszek | 0,020 | |
| 3.4.2.2 | wprowadzane do obrotu w postaci płynnej | 0,010 | |
| 3.4.3 | Żywność dla dzieci | 0,020 | Najwyższy dopuszczalny poziom ma zastosowanie do produktu wprowadzanego do obrotu. |
| 3.4.4 | Soki owocowe, koncentraty soków owocowych po odtworzeniu oraz nektary owocowe | 0,020 | |
| Arsen całkowity | Najwyższy dopuszczalny poziom w przypadku arsenu ogółem ma zastosowanie do produktów wymienionych w pkt 3.4.5 | ||
| 3.4.5 | Sól | 0,50 |
Artykuł na podstawie: Inorganic Arsenic in Food: EFSA Confirms Health Concerns
Jak możemy pomóc?
Mérieux NutriSciences świadczy szeroki zakres usług dla producentów żywności w zakresie oznaczania zawartości arsenu i arsenu nieorganicznego. Nasi eksperci gwarantują pomoc w spełnieniu wymagań prawnych oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i jakości żywności.
Nasze laboratoria posiadają akredytację ISO 17025.
Aby uzyskać więcej informacji, skontaktuj się z naszymi ekspertami:
