Badania challenge test w celu spełnienia znowelizowanych wymagań
W dniu 1 lipca 2026 roku kończy się okres przejściowy i od tego dnia należy stosować już nowe, zaostrzone kryteria określone w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2024/2895 z dnia 20 listopada 2024, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w odniesieniu do Listeria monocytogenes.
Czasu na przygotowanie do spełnienia nowych wymagań jest niewiele, dlatego nasz ekspert przygotował odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania naszych klientów dotyczące badań challenge test:
Czy każdy producent żywności RTE będzie musiał wykonywać badania typu challenge test po zmianach w rozporządzeniu?
Nie, nie każdy. Zmiana przepisów dotyczy przede wszystkim produktów zaliczanych do kategorii 1.2, czyli takich, które mogą wspierać wzrost Listeria monocytogenes w okresie przydatności do spożycia.
Producenci żywności z kategorii 1.3 – produktów nie wspierających wzrostu (np. o niskim pH ≤ 4,4 lub aw ≤ 0,92) – mogą wykazać bezpieczeństwo na podstawie danych literaturowych, charakterystyki produktu lub modelowania predykcyjnego. Challenge test jest konieczny wtedy, gdy te metody nie są wystarczające do wykazania braku wzrostu.
Jakie są główne różnice między oceną potencjału wzrostu a maksymalnego tempa wzrostu w badaniu challenge test?
Ocena potencjału wzrostu (δ) określa, czy produkt umożliwia wzrost L. monocytogenes (δ > 0,5 oznacza możliwy wzrost). Natomiast ocena maksymalnego tempa wzrostu (μmax) pozwala modelować dynamikę namnażania w czasie i określić ilość Listeria monocytogenes w dowolnym dniu trwałości.
W praktyce test potencjału wzrostu wymaga mniejszej liczby kontroli , a μmax – co najmniej 10-15 punktów kontrolnych pomiarów w fazie logarytmicznej, często z użyciem oraz użycia modelowania matematycznego (np. DMFit)
Jakie produkty najczęściej wymagają badań obciążeniowych w świetle nowelizacji przepisów?
Badaniom typu challenge test powinny być poddane produkty gotowe do spożycia (RTE) o neutralnym pH >4,4 i wysokiej aktywności wody, zwłaszcza:
- Wędliny i mięsa gotowe do spożycia i inne wyroby krojone/konfekcjonowane po obróbce cieplnej.
- Ryby i owoce morza RTE: wędzone na zimno (np. łosoś), sałatki rybne.
- Sery świeże i miękkie: sery twarogowe, kremowe, pleśniowe.
- Dania gotowe chłodzone, kanapki, sałatki paczkowane, zestawy obiadowe, sushi.
- Desery mleczne i wyroby kremowe.
Czy wyniki badań challenge test są uniwersalne dla danego typu produktu, czy wymagają powtórzenia przy każdej zmianie receptury?
Wyniki badań challenge test nie są uniwersalne. Są one ściśle związane z konkretną matrycą produktu, recepturą, opakowaniem i warunkami przechowywania. Każda istotna zmiana – np. inny skład surowcowy, rodzaj opakowania, atmosfera ochronna czy wydłużenie terminu przydatności – może wpływać na zdolność wzrostu Listeria monocytogenes. W takich przypadkach konieczne jest ponowne przeprowadzenie challenge testu.
Zapraszamy na szkolenie online: „Zastosowanie wyników badań challenge test do spełnienia znowelizowanych wymagań Rozporządzenia (WE) nr 2073/2005, które odbędzie się już 28.05.2026”. Szkolenie pomoże Państwu przygotować się do nadchodzących zmian.
W razie pytań lub potrzeby konsultacji – jesteśmy do dyspozycji, zapraszamy do kontaktu.
