Zrozumienie zagrożeń związanych z PFAS
Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS), hydrofobowe i lipofobowe związki fluorowane znajdują szerokie zastosowanie w różnych sektorach:
- Odporne na plamy i wodę powłoki tkanin i dywanów.
- Powłoki olejoodporne do produktów papierowych mających kontakt z żywnością (papier spożywczy, opakowania do fast foodów, torebki na popcorn itp.)
- Pianki gaśnicze, środki powierzchniowo czynne dla górnictwa i szybów naftowych, pasty do podłóg i preparaty owadobójcze.
Kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS) i kwas perfluorooktanowy (PFOA) to znaczące PFAS, sklasyfikowane jako (nad)fluorowane organiczne środki powierzchniowo czynne i uznane za substancje zaburzające gospodarkę hormonalną.
Zagrożenia dla zdrowia i wpływ na środowisko
Dowody wskazują na potencjalne zagrożenie tych związków dla zdrowia, przy czym PFOA został sklasyfikowany przez IARC jako substancja rakotwórcza grupy 2B, co wskazuje na prawdopodobne działanie rakotwórcze u zwierząt i możliwe działanie rakotwórcze u ludzi.
Zanieczyszczenie PFAS, będące palącym problemem ze względu na ich trwałość w środowisku, pozostaje problemem globalnym. Związki te nie ulegają degradacji pod wpływem powietrza, wody lub światła słonecznego, co pozwala im rozprzestrzeniać się na duże odległości i gromadzić w organizmach, w tym w organizmach ludzkich.
Zanieczyszczenie związkami PFAS
Ze względu na stabilność chemiczną mogą one przenosić się na duże odległości w powietrzu, zanieczyszczając w ten sposób miejsca oddalone od zakładów produkcyjnych i wpływając na organizmy żywe, w których mogą ulegać bioakumulacji.
EPA, Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych
Środowisko wodne jest w znacznym stopniu skażone PFAS, jak pokazał włoski alert PFAS z 2013 r., przypisywany zrzutom przemysłowym. Obecność PFAS w źródłach wody podkreśla potrzebę dokładnych badań w celu oceny zagrożeń dla zdrowia ludzkiego.
Zanieczyszczenie środowiska związane z PFAS jest główną przyczyną skażenia żywności, która z kolei jest głównym nośnikiem narażenia ludzi na PFAS
Głównymi czynnikami przyczyniającymi się do narażenia żywieniowego są:
- Ryby i owoce morza (głównie z wód słodkich)
- Owoce i produkty owocowe (występowanie PFOS)
- Mięso i produkty mięsne (w szczególności jadalne podroby i wątroba)
Opakowania żywności i naczynia kuchenne również mogą wprowadzać PFAS do żywności. Badania potwierdziły obecność PFAS w opakowaniach żywności, w szczególności w pojemnikach do fast foodów wymagających powłok olejoodpornych.
Rosnące obawy i większa świadomość zagrożenia
Powszechność zanieczyszczenia PFAS w wodzie, żywności i opakowaniach żywności budzi poważne obawy wśród konsumentów, zwłaszcza że wciąż trwają kompleksowe badania naukowe oceniające ich potencjalne zagrożenia dla zdrowia.
Pomimo trwających badań i braku ujednoliconych przepisów, globalna świadomość zagrożeń związanych z PFAS stale rośnie:
- PFOS jest klasyfikowany jako „trwałe zanieczyszczenie organiczne” (POP).
- PFOA i jego sól amonowa są oznaczone jako „substancje wzbudzające szczególnie duże obawy” (SVHC).
- EFSA wydała opinie naukowe na temat substancji per- i polifluoroalkilowych, opowiadając się za ich monitorowaniem i dalszym badaniem ich wpływu na zdrowie ludzkie.
Mérieux NutriSciences oferuje kompleksowe usługi analizy PFAS w wodzie, żywności i opakowaniach żywności przy użyciu zaawansowanych metod LC/ESI-MS/MS. Zgodność z lokalnymi przepisami zapewnia dokładne i wiarygodne wyniki.
PFAS w żywności i opakowaniach do żywności
W przypadku żywności i opakowań do żywności, Mérieux NutriSciences wykorzystuje określone izotopowo znakowane standardy dla każdego analizowanego PFAS, przestrzegając limitów oznaczalnosci, które są zgodne z wytycznymi i przepisami krajowymi.
PFAS w żywności
W rozporządzeniu 2023/915 ustanowione zostały najwyższe dopuszczalne poziomy substancji perfluoroalkilowych dla niektórych rodzajów żywności.
PFAS w opakowaniach żywności
Przełomowe znaczenie ma Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR). W motywie 20 wskazano, że narażenie na PFAS pochodzące z materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością może stanowić niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ludzi, dlatego obecność tych substancji w opakowaniach powinna zostać ograniczona.
W związku z tym od 12 sierpnia 2026 r. nie będzie możliwe wprowadzanie do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością zawierających PFAS w stężeniach równych lub wyższych niż:
a) 25 ppb dla wszelkich PFAS mierzonych za pomocą ukierunkowanej analizy PFAS (polimerowe PFAS wyłączone z kwantyfikacji);
b) 250 ppb dla sumy PFAS mierzonej jako suma ukierunkowanej analizy PFAS, w stosownych przypadkach z wcześniejszą degradacją prekursorów (polimerowe PFAS wyłączone z kwantyfikacji); oraz
c) 50 ppm dla PFAS (w tym polimerowych PFAS); jeżeli całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, wytwórca, importer lub dalszy użytkownik zdefiniowany, odpowiednio, w art.3 pkt 9, 11 i 13 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 dostarcza wytwórcy lub importerowi zdefiniowanym, odpowiednio, w art. 3 ust. 1 pkt 13 i 17 niniejszego rozporządzenia, na ich wniosek, dowód dotyczący ilości fluoru mierzonej jako zawartość PFAS albo substancji niebędących PFAS w celu sporządzenia przez nich dokumentacji technicznej, o której mowa w załączniku VII do niniejszego rozporządzenia.
Związki PFAS w wodzie
Mérieux Nutrisciences analizuje związki PFAS metodami międzynarodowymi i wewnętrznymi w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, wodzie procesowej i wodach gruntowych.
W przypadku wody pitnej zharmonizowanym odniesieniem w Europie jest dyrektywa 2020/2184, która obejmuje PFAS: opracowaliśmy specjalne profile badań dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, zgodnie z wymogami tego prawodawstwa.
Możliwe jest również dodanie do planu analitycznego – na żądanie – szczegółowych analiz innych parametrów zawartych w lokalnych przepisach (transpozycja dyrektywy przez państwa członkowskie).
Skontaktuj się z naszymi ekspertami, aby uzyskać więcej informacji na temat naszych usług wykrywania PFAS:
