Największe zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności w 2023 roku: Analiza sprawozdania rocznego ACN
W 2023 roku liczba zgłoszeń dotyczących bezpieczeństwa żywności w europejskich Sieciach Alert and Cooperation Network wzrosła, jak wynika ze sprawozdania rocznego (ACN).
Sprawozdanie to zawiera dane z 4 głównych sieci:
- System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF)
- System Pomocy i Współpracy Administracyjnej (AAC)
- The Food Fraud Network (FFN)
- Plant Health Network (PHN).
Najwięcej zgłoszeń pochodziło z Niemiec, Holandii i Belgii.
Kluczowe informacje z systemu RASFF
System RASFF umożliwia organom ds. bezpieczeństwa żywności wymianę informacji o zagrożeniach związanych z żywnością, paszami lub materiałami mającymi kontakt z żywnością. W 2023 roku odnotowano wzrost liczby zgłoszeń o 8%, osiągając 4695 powiadomień. Spośród nich 4199 dotyczyło żywności, 303 pasz, a 193 materiałów mających kontakt z żywnością. Pod względem rodzaju zgłoszeń, liczba alertów wzrosła o 9% w porównaniu z 2022 rokiem, zgłoszenia wymagające dalszych działań o 23%, zgłoszenia informacyjne o 6%, a odrzucenia na granicach o 2%.
Najczęściej zgłaszane zagrożenia to:
- Pozostałości pestycydów: 936 zgłoszeń
- Chorobotwórcze mikroorganizmy: 856 zgłoszeń
- Mykotoksyny 401 zgłoszeń
Ponad jedna trzecia zgłoszeń dotyczyła odrzuceń na granicach, z najczęstszymi przypadkami pozostałości pestycydów w owocach i warzywach z Turcji, Egiptu i Indii. Najczęstsze kraje pochodzenia tych zagrożeń w UE to Polska, Holandia i Francja, a poza UE: Turcja, Chiny i Indie.
| ZAGROŻENIE | KATEGORIA PRODUKTU | POCHODZENIE | LICZBA ZGŁOSZEŃ |
| Pozostałości pestycydów | Owoce i warzywa | Turcja | 168 |
| Salmonella | Mięso drobiowe | Polska | 153 |
| Migracja | Materiały do kontaktu z żywnością | Chiny | 92 |
| Aflatoksyny | Orzechy i nasiona | Stany Zjednoczone | 85 |
| Pozostałości pestycydów | Owoce i warzywa | Egipt | 84 |
| Pozostałości pestycydów | Zioła i przyprawy | Indie | 51 |
| Pozostałości pestycydów | Zboża i pieczywo | Indie | 48 |
| Salmonella | Orzechy i nasiona | Nigeria | 38 |
| Vibrio | Skorupiaki | Ekwador | 36 |
| Pozostałości pestycydów | Zboża i pieczywo | Pakistan | 34 |
RASFF – główne zagrożenia
Pestycydy
Najczęściej zgłaszanymi pestycydami były:
• Chloropiryfos (299 przypadków)
• Acetamipryd (75 przypadków)
• Tlenek etylenu i 2-chloroetanol (67 przypadków)
Patogenne mikroorganizmy
Najczęstszymi źródłami patogennych mikroorganizmów były mięso drobiowe i produkty drobiowe, z dominacją Salmonelli (583 przypadki) i Listerii monocytogenes (131 przypadków).
Mykotoksyny
Zgłoszenia dotyczące mykotoksyn zmniejszyły się o 17% w porównaniu z 2022 rokiem. Aflatoksyny stanowiły główny problem, z 331 zgłoszeniami, a Stany Zjednoczone były najczęściej zgłaszanym krajem pochodzenia zanieczyszczonej mykotoksynami żywności (85 zgłoszeń).
Epidemie wywołane zakażoną żywnością i zgłoszenia dotyczące pasz
W 2023 roku zgłoszono 48 epidemii wywołanych przez żywność. Norowirus został zidentyfikowany jako prawdopodobna przyczyna w 17 przypadkach, Salmonella w 11 przypadkach, Listeria monocytogenes w 5 przypadkach, zatrucie histaminą w 2 przypadkach, a Escherichia coli w 2 przypadkach.
Powiadomienia dotyczące pasz i materiałów mających kontakt z żywnością
W 2023 roku RASFF wydał 303 powiadomienia dotyczące pasz, z czego najczęściej zgłaszanym zagrożeniem była Salmonella (111 zgłoszeń). W przypadku materiałów mających kontakt z żywnością odnotowano 193 powiadomienia, z czego 36% dotyczyło migracji substancji, takich jak aminy aromatyczne. Większość tych produktów pochodziła z Chin.
System Pomocy i Współpracy Administracyjnej (AAC)
AAC umożliwia państwom członkowskim zgłaszanie naruszeń przepisów UE dotyczących bezpieczeństwa żywności, które nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia. W 2023 roku liczba zgłoszeń wzrosła o 24%, osiągając 3166. Większość zgłoszeń (63%) dotyczyła niezgodności składu owoców i warzyw, głównie z powodu przekroczenia maksymalnych poziomów pozostałości pestycydów (MRL). Nieprawidłowe oznakowanie stanowiło 32% zgłoszeń.
Komisja Europejska analizuje każde zgłoszenie AAC, które może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i, jeśli jest to konieczne, przekazuje je do systemu RASFF.
Food Fraud Network (FFN)
FFN bada przypadki, w których podejrzewa się oszustwa lub wprowadzające w błąd praktyki. W 2023 roku liczba zgłoszeń w FFN wzrosła o 26,3%, osiągając 758 podejrzeń oszustw. Nielegalny handel kotami i psami pozostawał istotnym problemem, stanowiąc 414 przypadków. Inne zgłoszenia dotyczyły m.in. fałszowania mięsa, miodu i nieprawidłowego oznakowania oliwy z oliwek.
Dodatkowo, 1075 zgłoszeń AAC i 1625 zgłoszeń RASFF zostało uznanych jako potencjalne oszustwa, co skłoniło państwa członkowskie do przeprowadzenia szczegółowych inspekcji lub dochodzeń.
Kategorie oszustw
W 2023 roku najczęściej zgłaszaną kategorią oszustw było fałszowanie produktów, które stanowiło 40,4% wszystkich zgłoszeń dotyczących oszustw żywnościowych. Mięso i produkty mięsne (z wyłączeniem drobiu) stanowiły 13,3% zgłoszeń, głównie z powodu zamiany składników lub gatunków mięsa oraz wprowadzającego w błąd oznakowania.
Działania UE w sprawie nielegalnych środków ochrony roślin
W maju 2023 roku Komisja Europejska, za pośrednictwem DG SANTE, rozpoczęła działania mające na celu zwalczanie użycia nielegalnych środków ochrony roślin. Działania te, które potrwają do kwietnia 2024 roku, mają na celu ograniczenie stosowania niezatwierdzonych pestycydów.
Food fraud notifications by agri-food fraud categories and subcategories
Zgłoszenia oszustw żywnościowych według kategorii
W 2023 roku najczęstszym przypadkiem niezgodności pozostawało stosowanie pestycydów niezatwierdzonych w UE, z 434 zgłoszeniami. System RASFF zarejestrował 761 zgłoszeń, z czego chloropiryfos był najczęściej zgłaszanym pestycydem (282 zgłoszenia). Substancje te nie są zatwierdzone do stosowania w UE, co może wskazywać na oszukańcze praktyki.
Podejrzenie o oszustwa w produktach dietetycznych, suplementach i żywności wzbogaconej
W 2023 roku zidentyfikowano 441 przypadków podejrzeń oszustw dotyczących produktów dietetycznych, suplementów diety i żywności wzbogaconej. Kategoria ta zajęła drugie miejsce pod względem liczby zgłoszeń oszustw, zaraz po owocach i warzywach (804 przypadki). Główne oszukańcze praktyki obejmowały:
- Stosowanie nieautoryzowanej nowej żywności „novel food” (195 przypadków, w tym 97 dotyczących kannabinoidów)
- Stosowanie nieautoryzowanych procesów, zabiegów lub produktów (89 przypadków)
- Nieautoryzowane oświadczenia żywieniowe i zdrowotne (76 przypadków)
70% zgłoszeń o podejrzeniach oszustw dotyczyło produktów pochodzących spoza UE.
Plant Health Network (PHN)
W 2023 roku sieć Plant Health Network (PHN) wygenerowała 128 zgłoszeń. Dotyczyły one głównie niezgodnych przesyłek roślin, produktów roślinnych i innych materiałów, takich jak nasiona, owoce, warzywa, drewno i kwiaty, a także innych zagrożeń dla zdrowia roślin.
Raport Alert & Cooperation Network: Priorytety na 2024 rok i kolejne lata
W przyszłości Komisja Europejska wyznaczyła kilka kluczowych priorytetów na 2024 rok i dalsze lata:
- Zwiększenie nadzoru nad patogenami przenoszonymi przez żywność: Obejmuje to reakcję na
zmieniające się warunki środowiskowe, które mogą prowadzić do zwiększenia
skażenia bakteryjnego. - Zrównoważony rozwój w produkcji żywności: Większy nacisk zostanie położony na ograniczenie
stosowania szkodliwych chemikaliów oraz promowanie praktyk ekologicznych. - Zaostrzenie egzekwowania przepisów: W szczególności w odniesieniu do alergenów i
niezadeklarowanych składników, aby chronić wrażliwych konsumentów.
Czy Twoja firma jest gotowa na nadchodzące wyzwania?
Czy dokonałeś szczegółowej analizy swoich surowców i łańcucha dostaw? Czy w ocenie ryzyka uwzględniasz najnowsze informacje dotyczące pozyskiwanych surowców? Czy Twoje praktyki biznesowe są zgodne z aktualnymi wytycznymi dotyczącymi zrównoważonego rozwoju w Europie?
Nasz zespół ekspertów pomoże Ci dostosować plany kontroli oraz system HACCP, aby efektywnie zarządzać ryzykiem związanym z pozyskiwaniem surowców.
Chcesz wiedzieć więcej? Skontaktuj się z nami i upewnij się, że Twoja firma spełnia najnowsze wymagania prawne i standardy zrównoważonego rozwoju. Razem zadbajmy o bezpieczną przyszłość Twojej marki!
Dowiedz się więcej:
