Haberler

Gıdalarda İnorganik Arsenik: EFSA Sağlık Endişelerini Doğruladı

Capture of a serene mountain valley at sunrise with lush rice paddies and rustic huts.

Arsenik, inorganik ya da organik maddelerle birlikte birçok farklı kompleks bileşik oluşturarak, çevrede doğal olarak bulunur. Endüstriyel emisyonlar, gübre ve pestisitlerde kullanım gibi etkenler, arsenik seviyesinin artmasına katkıda bulunmuştur.

Avrupa’daki genel nüfus için inorganik arseniğe maruz kalmanın ana kaynağı gıdadır. Diyetle maruziyete neden olan gıdaların başında pirinç ve tahıllar ile bunların türevleri gelmektedir. İçme suyu da maruziyete katkıda bulunur, ancak Avrupa’da seviyeler genellikle düşüktür.

Avrupa Komisyonu gıdalardaki inorganik arsenik risk değerlendirmesini güncellemiştir (https://www.efsa.europa.eu/en/plain-language-summary/update-risk-assessment-inorganic-arsenic-food) (orijinal yayın 2009: https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/1351). Bu güncelleme, 2021 yılında EFSA tarafından yayınlanan yenilenmiş maruziyet seviyesini (günde 0,06 µg/kg vücut ağırlığı) kullanarak bir tehlike değerlendirmesi yapılmasını içermektedir. EFSA, değerlendirmesinde inorganik arsenik maruziyeti sonucu zararlı etki olarak cilt kanseri görülme sıklığı artışına değinmiştir.

Yapılan çalışmalarda inorganik arseniğe düşük ila orta derecede maruz kalmanın aşağıdakilere yol açabileceği sonucuna varılmıştır:

  • Deri, mesane ve akciğer kanserleri
  • Düşük, ölü doğum, bebek ölümleri
  • Doğuştan kalp hastalığı
  • Nörogelişimsel etkiler
  • İskemik kalp hastalığı
  • Solunum yolu hastalığı
  • Kronik böbrek hastalığı
  • Ateroskleroz
  • Azalmış doğum ağırlığı
  • Cilt lezyonları

EFSA, tüketicilerin gıdalardaki inorganik arseniğe maruz kalmasının sağlık açısından endişe yarattığı sonucuna varmıştır. Bu bulgu, EFSA’nın 2009 yılında yaptığı bir önceki değerlendirmenin sonucunu desteklemektedir.

Buna ek olarak, Avrupa Komisyonu EFSA’dan küçük ve kompleks organoarsenik bileşikler üzerinde risk değerlendirmeleri yaparak hem inorganik hem de organik arseniğe birlikte maruz kalma konusunda bir risk değerlendirmesi yapmasını istemiştir. Bu değerlendirmeler 2025 yılı başına kadar sonuçlandırılması beklenmektedir. Hazır olduğunda, gıdalardaki organik ve inorganik arseniğe birlikte maruz kalmanın olası riskleri değerlendirilmiş olacaktır.

Şu an için mevzuatımızda izin verilen inorganik arsenik seviyeleri ise aşağıdaki gibidir:

3.4ArsenikMaksimum Limit (mg/kg)Açıklamalar
  İnorganik arsenik (As(III) ve As(V) toplamı)İnorganik arsenik için maksimum limitler satır 3.4.1, 3.4.2, 3.4.3 ve 3.4.4’te belirtilenler için geçerlidir.
3.4.1Tahıl ve tahıl bazlı ürünler Pirinç, yarı haşlanmış pirinç ve kavuzsuz pirinç Türk Gıda Kodeksi- Pirinç Tebliğinde tanımlanmıştır.
3.4.1.1Pirinç0,15 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.1.2Yarı haşlanmış pirinç ve kavuzsuz pirinç0,25 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.1.3Pirinç unu0,25 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.1.4Pirinç waffle (gofre)leri, pirinç gofretleri, pirinç krakerleri ve pirinç kekleri, pirinç gevreği ve patlamış kahvaltılık pirinç0,30 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.1.5Pirinç: Bebek ve küçük çocuklara yönelik gıda üretimi için kullanılanlar(3)0,10 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.1.6Pirinç bazlı alkolsüz içecekler0,030 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.2Bebek formülü ve devam formülü(3)Maksimum limit; ürünün piyasaya arz edilen hali için geçerlidir.
3.4.2.1Toz olarak piyasaya arz edilenler0,020 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.2.2Sıvı olarak piyasaya arz edilenler0,010 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
3.4.3Tahıl bazlı olmayan ek gıda(3)0,020 (31/12/2024 tarihinden itibaren)Maksimum limit; ürünün piyasaya arz edilen hali için geçerlidir.
3.4.4Meyve suları, konsantreden üretilen meyve suyu ve meyve nektarları(7)0,020 (31/12/2024 tarihinden itibaren) 
  Toplam arsenikToplam arsenik için maksimum limitler satır 3.4.5’te belirtilenler için geçerlidir.
3.4.5Tuz0,50 

Yeni gerekliliklere uygun analiz, danışmanlık ve diğer tüm uzmanlıklarımız için bize ulaşabilirsiniz!