Haberler

Gıdalarda Pestisit Kalıntılarına İlişkin 2021 Avrupa Birliği Raporu

Capture of a serene mountain valley at sunrise with lush rice paddies and rustic huts.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından gıdalardaki pestisit kalıntılarına ilişkin AB 2021 raporu 26 Nisan 2023 tarihinde yayınlandı.

Rapor, AB Üye Devletleri’nden İzlanda ve Norveç’in yürüttüğü resmi ulusal kalıntı izleme faaliyetlerinden elde edilen verilere dayanılarak hazırlanmıştır. 2021 yılı içerisinde analizi gerçekleştirilen 87,863 gıda numunesinin 13,845’i AB Koordineli Kalıntı İzleme Programı (EU MACP) kapsamında yer almaktadır.

Çalışma sonuçları göstermektedir ki;

    • Test edilen numunelerin %96,1’i maksimum kalıntı seviyesinin (MRL) altında bulunmuştur,
    • %3,9’u maksimum kalıntı seviyesini (MRL) aşmış olup, toplam test edilen numunelerin %2,5’i ölçüm belirsizliği dikkate alınsa dahi mevzuat limitlerinin üzerinde kalıntı içermektedir ve uygunsuz olarak değerlendirilmiştir.

    EU MACP kapsamında, 12 farklı gıda ürün grubundan, rastgele alınan numuneler analize tabi tutulmuştur. Bu çalışma kapsamında, 2021 yılı itibariyle patlıcan, muz, brokoli, kültür mantarı, greyfurt, kavun, tatlı biber, sofralık üzüm, sızma zeytinyağı, buğday, sığır yağı ve tavuk yumurtası analiz ürün grubu olarak seçilmiştir. Seçilen bu gıda ürünleri 3 yıllık bir çevrim planına dağıtılmış, böylece 3 yılda bir her bir ürün grubunun analize tabi tutulması sağlanmıştır.

    AB Kalıntı İzleme Programı’nın (EU MACP) bir parçası olarak analiz edilen 13,845 örnekte aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Numunelerin;

    • %97,9’unda analiz sonuçları maksimum kalıntı seviyesinin (MRL) değerlerinin altında bulunmuştur.

    %58,1’inde (8,043 numune) analiz sonuçları ölçüm limitinin altında (< LOQ) kalmıştır. %39,8’i (5,507 numune), MRL’lerin altında veya MRL düzeyinde bir veya birden çok pestisit kalıntısı içermektedir.

    • %2,1’inin (295 numune) MRL değerinin üzerinde kalıntı miktarı tespit edimiş olup bunların 184’ünün (%1,3) ölçüm belirsizliği dikkate alındığında dahi mevzuat limitlerinin üzerinde kalıntı içermektedir ve uygunsuz olarak değerlendirilmiştir.

    Pestisit kalıntılarının MRL’yi aşma oranı 2018 yılında %1,4 iken, bu değerin 2021 yılında %2,1 oranına yükseldiği görülmektedir. Greyfurt hariç, ortalama MRL’yi aşma oranı 2018 yılında olduğu gibi, 2021 yılında da %1,4 olarak bulunmuştur.

    Çalışma verilerinin kaynağı olan ülkelerdeki ürünlerin %53,3’ü yerli ürün, %22,8 AB Ülkeleri’nden alınan ürünler, %19,6 diğer ülkelerden alınan ürünler ve %4,3 de kaynağı bilinmeyen ürünler olduğu bildirilmiştir. 2020 yılında %14 olan diğer ülkelerden yapılan ithalatın 2021 yılında %19,6’ya yükselmesi dışında, 2021 yılında da 2020’ye benzer oranlar gözlenmiştir.

    Bildirilen ve AB iç pazarı dışında üretilen AB MACP numuneleri arasında, 97 numunede AB onaylı olmayan 22 aktif maddenin (greyfurtta Chlorpyrifos; tatlı/biberde Chlorfenapyr) limitin üzerinde olduğu tespit edildi.

    Bu çalışma verileri AB tüketicilerinin gıda yoluyla pestisit kalıntılarına maruziyetini tahmin etmek amacıyla ihtiyaç duyulan bilgi sağlamaktadır. EFSA, 2021’de analiz edilen gıda ürünlerinin halk sağlığı için bir endişe oluşturma ihtimalinin düşük olduğunu tespitini paylaşmıştır.

    EFSA, Avrupa Kalıntı Kontrol Sistemleri’nin etkinliğini artırmak ve AB genelinde yüksek düzeyde tüketici koruması sağlamaya devam etmek için aşağıdaki tavsiyelerde bulunmuştur:

    • Rapor eden ülkelere, gıdalarda ve organik ürünlerle bebek mamalarına ilişkin özel hükümlerde gerekli olan minimum numune sayısını yerine getirmek için önlem almalarını tavsiye etmektedir.
    • EFSA, buğday ve brokolide Chlorpyrifos ve Fluazifop, tatlı/biberde Etephon, kültür mantarlarında Dithiocarbamat ve 2-Fenilfenolün izlenmesini ve Türkiye’den ithal edilen greyfurtlarda kontrol sıklığının arttırılmasını tavsiye etmektedir.
    • Üye Devletler’e bu 19 pestisitin uygun şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri alma tavsiyesini yinelemektedir. Bu etkenler; Pencycuron (RD), Dithianon (RD), 2-phenylphenol (RD), Glufosinate (RD), Fosetyl (RD), Bromür (RD), 2,4-D (RD), Prochloraz (RD), Chlordane (RD), Spirotetramat(RD), Haloxyfop (RD), Fluazifop (RD), Ethephon (RD), Mepiquat Chloride (RD), Formetanate hydrochloride (RD), Pyridalyl (RD), Dithiocarbamates (RD), Cyflufenamid (RD) and Fenbutatin Oxide (RD)’tir. Bu etkenlerin çoğu tekli analiz yöntemleriyle tayin edildiğinden, hedeflenen sayıda analizin gerçekleştirilmesi sağlanamamıştır.
    • AB dışı ülkelerden ithal edilmiş olan numuneler, AB içinde üretilen muadilleri ile kıyaslandığında %10,3’lük MRL’yi 5 kat aşma oranı ile % 6,4’lük bir uygunsuzluk oranı göstermiştir. Üye Devletler’in yerel otoritelerine, üçüncü dünya ülkelerinden ithal edilen numunelerdeki pestisit kalıntılarını geniş bir analitik kapsamla izlemeye devam etmeleri gerektiği tavsiye edilmiştir.
    • Etilen oksit için yüksek MRL aşım oranı (%6,6) dikkate alındığında EFSA, Üye Devletler’e Hindistan’dan gelen susam, zerdeçal, pirinç ve acı biberlerdeki bu aktif maddeyi izlemeye devam etmelerini tavsiye etmiştir.
    • İşlenmiş gıda örneklerinde en yüksek çoklu kalıntı tespit oranı şaraplık üzüm, kuru üzüm, kurutulmuş kereviz yaprağı, mercanköşk, asma yaprağı ve benzeri türlerde (tuzlanmış ve konserve) görülmüştür. EFSA, Üye Devletler’e programları kapsamında bu gıda maddelerini izlemeye devam etmelerini tavsiye etmektedir.
    • Uygunsuzluk oranı en yüksek olan işlenmiş gıda ürünleri ise üzüm yaprağı ve benzeri türler (%56,6), kırmızı biber (%19,1), kurutulmuş kekik (%13,9) ve kurutulmuş dereotu yaprakları (%11,9) olmuştur. İşlenmemiş gıda ürünlerinde ise çarkıfelek meyvesi (%14,9), rendelenmiş elma/nar (%12,8) ve kırmızı biber (%13,9) en yüksek uygunsuzluk oranına sahip ürünler olarak bildirilmiştir. AB genelindeki çeşitli ulusal kalıntı izleme programlarında bu işlenmiş ve işlenmemiş gıda maddelerinin izlenmesine devam edilmesi önerilmiştir.
    • MRL aşımı ve uygunsuzluk oranları 2021 yılında 2020 yılına benzer olmasına rağmen, diğer ülkelerden gelen numunelerde organik tarımda izin verilmeyen maddelerin zaman zaman tespit edildiği görülmüştü. Bu etkenler; İmazalil (RD) (çoğunlukla Ekvador’dan ithal yenmeyen kabuklu çeşitli meyvelerde), Chlorpyrifos (RD) (çoğunlukla Bolivya’dan ithal karabuğday ve diğer benzeri tahıllarda) ve Etilen oksit (çoğunlukla Hindistan’dan ithal zerdeçalda)’tir. Bu etkenler organik olarak etiketlenen ürünlerde tespit edilmiştir. Üye Devletler’e organik numunelerdeki analitik kapsamı mümkün olduğunca genişletmelerini tavsiye etmektedir.
    • Hayvansal ürünlerde MRL üzerinde kalıntı tespitleri; Tavuk yumurtası ve sığır yağında Bromide, balda Bakır Bileşikleri, tavuk yumurtası ve sığır yağında Chlordecone, sığır sütünde BAC ve DDAC ve bıldırcın yumurtasında Chlorate şeklindedir.

    EFSA, bazı etken maddelerin bir takım hayvansal ürünlerde görünürken diğer hayvansal ürünlerde görülmemesinin sebeplerinin araştırılmasını ve geçmişte kullanıldığı alanlarda izlemeye devam etmek için Chlordecone (yasaklı bir etken) ile ilgili araştırma yapılmasını önermektedir.

    Bal, hayvansal ürünler arasında halen en yüksek miktarda pestisit kalıntısı (28 aktif) içeren üründür ve en sık tespit edilen pestisit etkenleri Thiacloprid ve Acetamiprid’dir. Üye Devletler’in bal ve diğer arıcılık ürünlerini ulusal kalıntı izleme programlarıyla, bu maddelerin tespitinin nedenlerini araştırarak izlemeye devam etmeleri tavsiye edilmektedir.

    Mérieux NutriSciences, geniş pestisit kalıntı analiz kapsamıyla, ulusal ve uluslarası mevzuatlarla kalite standartlarına uyumu güvence altına almayı hedefleyen hizmet yelpazesiyle, gıda üreticilerine çözüm ortaklığı sunmaktadır. Tüm laboratuvarlarımız ISO/IEC 17025 akreditasyonuna sahiptir.