{"id":278940,"date":"2026-06-10T10:12:11","date_gmt":"2026-06-10T09:12:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/?p=278940"},"modified":"2026-06-10T10:12:15","modified_gmt":"2026-06-10T09:12:15","slug":"substancje-pfas-w-zywnosci-opakowaniach-do-zywnosci-oraz-wodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/substancje-pfas-w-zywnosci-opakowaniach-do-zywnosci-oraz-wodzie\/","title":{"rendered":"Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w \u017cywno\u015bci, opakowaniach do \u017cywno\u015bci oraz wodzie"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-a0f47c035be546f231a301df3f039e74 wp-block-paragraph\"><strong>Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) <\/strong>stanowi\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 <strong>syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych<\/strong>, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne, w tym <strong>odporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie wysokiej temperatury, t\u0142uszcz\u00f3w, olej\u00f3w i wody<\/strong>, znalaz\u0142y <strong>szerokie zastosowanie w wielu ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u.<\/strong> Wykorzystuje si\u0119 je mi\u0119dzy innymi do produkcji pow\u0142ok nadaj\u0105cych tkaninom i dywanom w\u0142a\u015bciwo\u015bci plamoodporne, materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 odpornych na t\u0142uszcz, pian ga\u015bniczych, \u015brodk\u00f3w powierzchniowo czynnych stosowanych w g\u00f3rnictwie i przemy\u015ble naftowym, produkt\u00f3w do piel\u0119gnacji powierzchni, \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, sprz\u0119tu ochrony osobistej, p\u0142yn\u00f3w hydraulicznych stosowanych w lotnictwie, a tak\u017ce farb, klej\u00f3w i emulgator\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Powszechno\u015b\u0107 zastosowania oraz wysoka trwa\u0142o\u015b\u0107<\/strong> tych zwi\u0105zk\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce PFAS sta\u0142y si\u0119 <strong>jednymi z najbardziej rozpowszechnionych zanieczyszcze\u0144 \u015brodowiskowych<\/strong>. Najwy\u017csze st\u0119\u017cenia tych substancji stwierdza si\u0119 w wodach powierzchniowych i podziemnych zlokalizowanych w pobli\u017cu zak\u0142ad\u00f3w chemicznych, przedsi\u0119biorstw tekstylnych, rafinerii ropy naftowej, sk\u0142adowisk odpad\u00f3w oraz teren\u00f3w, na kt\u00f3rych wykorzystywano piany ga\u015bnicze, w szczeg\u00f3lno\u015bci podczas akcji ga\u015bniczych i \u0107wicze\u0144 przeciwpo\u017carowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 PFAS w \u017cywno\u015bci wynika przede wszystkim z ich <strong>bioakumulacji <\/strong>w wodnych i l\u0105dowych \u0142a\u0144cuchach pokarmowych oraz z <strong>migracji z materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105<\/strong>. Spo\u015br\u00f3d licznych zwi\u0105zk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do tej grupy najwi\u0119ksze znaczenie z punktu widzenia nara\u017cenia cz\u0142owieka maj\u0105 kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS), kwas perfluorooktanowy (PFOA) oraz ich sole, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do najcz\u0119\u015bciej wykrywanych PFAS zar\u00f3wno w \u017cywno\u015bci, jak i w organizmie cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-9cd0602cf6d3814ebb645b615807d4fb wp-block-paragraph\"><strong>W\u0142a\u015bciwo\u015bci chemiczne PFAS<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) stanowi\u0105 bardzo liczn\u0105 i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 grup\u0119 s<strong>yntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w fluorowanych.<\/strong> W 2021 r. OECD opublikowa\u0142a zrewidowan\u0105 definicj\u0119 PFAS, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 do tej grupy zalicza si\u0119 zwi\u0105zki fluorowane zawieraj\u0105ce co najmniej jedn\u0105 ca\u0142kowicie <strong>fluorowan\u0105 grup\u0119 metylow\u0105 (\u2013CF\u2083) lub metylenow\u0105 (\u2013CF\u2082\u2013)<\/strong>, z okre\u015blonymi wyj\u0105tkami. Definicja ta obejmuje szerszy zakres substancji ni\u017c wcze\u015bniejsze klasyfikacje i odzwierciedla aktualny stan wiedzy dotycz\u0105cy r\u00f3\u017cnorodno\u015bci chemicznej tej grupy zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PFAS obejmuj\u0105 zar\u00f3wno zwi\u0105zki <strong>niskocz\u0105steczkowe<\/strong>, jak i <strong>oligomery <\/strong>oraz<strong> polimery fluorowane<\/strong>. W zale\u017cno\u015bci od budowy chemicznej mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w postaci substancji anionowych, kationowych lub oboj\u0119tnych. Do najlepiej poznanych grup nale\u017c\u0105 kwasy perfluoroalkanosulfonowe (<strong>PFSA<\/strong>), w tym perfluorooktanosulfonian (<strong>PFOS<\/strong>), oraz kwasy perfluoroalkilokarboksylowe (<strong>PFCA<\/strong>), do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 mi\u0119dzy innymi kwas perfluorooktanowy (<strong>PFOA<\/strong>). W grupie PFAS znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczne zwi\u0105zki prekursorowe, takie jak alkohole fluorotelomerowe (<strong>FTOH<\/strong>) czy sulfonamidy perfluoroalkanowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 PFAS jest obecno\u015b\u0107<strong> bardzo trwa\u0142ych wi\u0105za\u0144 w\u0119giel\u2013fluor (C\u2013F)<\/strong>, nale\u017c\u0105cych do najsilniejszych wi\u0105za\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w chemii organicznej. Powoduje to <strong>wysok\u0105 odporno\u015b\u0107 tych substancji na degradacj\u0119 biologiczn\u0105, chemiczn\u0105 i termiczn<\/strong>\u0105. W konsekwencji PFAS mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 w \u015brodowisku przez dziesi\u0105tki lat, dlatego okre\u015bla si\u0119 je mianem \u201e<strong>wieczystych zanieczyszcze\u0144<\/strong>\u201d (ang. <em>forever chemicals<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowym problemem jest zdolno\u015b\u0107 wielu zwi\u0105zk\u00f3w PFAS do <strong>przekszta\u0142cania si\u0119 w inne substancje<\/strong> nale\u017c\u0105ce do tej samej grupy. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich pe\u0142ni funkcj\u0119 prekursor\u00f3w przemys\u0142owych, \u015brodowiskowych lub metabolicznych, natomiast inne stanowi\u0105 produkty ich transformacji. Powoduje to powstawanie z\u0142o\u017conych zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi zwi\u0105zkami oraz <strong>utrudnia ocen\u0119 rzeczywistego nara\u017cenia ludzi i \u015brodowiska na PFAS<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-206e393f05106389ace337264ba77b43 wp-block-paragraph\"><strong>Zanieczyszczenie \u017cywno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_c68c75-84 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_c68c75-84 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PFAS-BURGER-BANNER.jpg\" alt=\"\" class=\"kb-img wp-image-77952\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 substancji PFAS w \u017cywno\u015bci jest zwi\u0105zana przede wszystkim z dwoma g\u0142\u00f3wnymi drogami zanieczyszczenia. Pierwsz\u0105 z nich jest <strong>bioakumulacja <\/strong>zachodz\u0105ca w wodnych i l\u0105dowych \u0142a\u0144cuchach pokarmowych. Zwi\u0105zki PFAS obecne w <strong>glebie <\/strong>i <strong>wodzie <\/strong>mog\u0105 by\u0107 <strong>pobierane przez ro\u015bliny<\/strong>, g\u0142\u00f3wnie przez system korzeniowy, a nast\u0119pnie <strong>przenoszone do kolejnych ogniw \u0142a\u0144cucha pokarmowego<\/strong>. Dodatkowo cz\u0119\u015bci nadziemne ro\u015blin mog\u0105 ulega\u0107 bezpo\u015bredniemu zanieczyszczeniu w wyniku <strong>depozycji atmosferycznej<\/strong>, szczeg\u00f3lnie na obszarach po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu \u017ar\u00f3de\u0142 emisji tych substancji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drug\u0105 istotn\u0105 drog\u0105 nara\u017cenia jest migracja PFAS z <strong>materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105<\/strong>, wykorzystywanych podczas jej przetwarzania, przechowywania i pakowania. Dotyczy to zw\u0142aszcza materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3rym nadano w\u0142a\u015bciwo\u015bci t\u0142uszczo- lub wodoodporne poprzez zastosowanie zwi\u0105zk\u00f3w fluorowanych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyjmuje si\u0119, \u017ce zanieczyszczenie \u017cywno\u015bci wynikaj\u0105ce z proces\u00f3w technologicznych oraz stosowania materia\u0142\u00f3w opakowaniowych odzwierciedla aktualne wykorzystanie PFAS w przemy\u015ble, natomiast obecno\u015b\u0107 tych substancji zwi\u0105zana z bioakumulacj\u0105 jest skutkiem ich wieloletniej emisji i trwa\u0142o\u015bci w \u015brodowisku. Ocena znaczenia obu dr\u00f3g nara\u017cenia ma istotne znaczenie dla prognozowania przysz\u0142ego poziomu nara\u017cenia konsument\u00f3w na PFAS oraz opracowywania skutecznych dzia\u0142a\u0144 ograniczaj\u0105cych ich obecno\u015b\u0107 w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-bda91598d298472b8f43873c4d25a1a4 wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w \u017cywno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_d4a203-17 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_d4a203-17 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Header_Blog_PFAS.jpg\" alt=\"PFAS\" class=\"kb-img wp-image-47371\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W dniu 9 lipca 2020 r. Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) opublikowa\u0142 <strong>opini\u0119 naukow\u0105<\/strong> dotycz\u0105c\u0105 ryzyka dla zdrowia ludzi zwi\u0105zanego z obecno\u015bci\u0105 substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w \u017cywno\u015bci. EFSA wskaza\u0142a, \u017ce cztery zwi\u0105zki nale\u017c\u0105ce do tej grupy: kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS), kwas perfluorooktanowy (PFOA), kwas perfluorononanowy (PFNA) oraz kwas perfluoroheksanosulfonowy (PFHxS), mog\u0105 <strong>niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad odporno\u015bciowy, rozw\u00f3j organizmu, funkcjonowanie w\u0105troby oraz gospodark\u0119 lipidow\u0105<\/strong>. Zwi\u0105zki te zaliczane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c do substancji mog\u0105cych zaburza\u0107 funkcjonowanie uk\u0142adu <strong>hormonalnego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za najbardziej krytyczny skutek zdrowotny EFSA uzna\u0142a wp\u0142yw na uk\u0142ad <strong>odporno\u015bciowy<\/strong>, ustanawiaj\u0105c tolerowane <strong>pobranie tygodniowe (TWI) dla sumy PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS na poziomie 4,4 ng\/kg masy cia\u0142a tygodniowo<\/strong>. Jednocze\u015bnie stwierdzono, \u017ce nara\u017cenie cz\u0119\u015bci populacji europejskie<strong>j przekracza t\u0119 warto\u015b\u0107<\/strong>, co sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 do wprowadzenia limit\u00f3w PFAS w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze najwy\u017csze dopuszczalne poziomy PFAS zosta\u0142y ustanowione Rozporz\u0105dzeniem Komisji (UE) 2022\/2388, a obecnie s\u0105 regulowane przez Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2023\/915. <strong>Limity <\/strong>okre\u015blono dla czterech zwi\u0105zk\u00f3w: <strong>PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS, oraz dla ich sumy<\/strong> w wybranych kategoriach \u017cywno\u015bci, obejmuj\u0105cych przede wszystkim <strong>mi\u0119so i podroby, produkty rybo\u0142\u00f3wstwa i ma\u0142\u017ce oraz jaja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotnym uzupe\u0142nieniem obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w jest <strong>Zalecenie Komisji (UE) 2022\/1431 w sprawie monitorowania PFAS w \u017cywno\u015bci<\/strong>. Komisja zaleca gromadzenie danych dotycz\u0105cych wyst\u0119powania zar\u00f3wno czterech g\u0142\u00f3wnych PFAS, jak i innych zwi\u0105zk\u00f3w z tej grupy w szerokim zakresie \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych. Celem monitoringu jest identyfikacja \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszczenia, ocena nara\u017cenia konsument\u00f3w oraz okre\u015blenie potrzeby wprowadzenia dalszych dzia\u0142a\u0144 regulacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zalecenie podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 prowadzenia <strong>bada\u0144 nast\u0119pczych<\/strong> w przypadku stwierdzenia podwy\u017cszonych st\u0119\u017ce\u0144 PFAS. W odniesieniu do \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego <strong>potencjalnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami zanieczyszczenia mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy innymi pasza, gleba oraz woda wykorzystywana do pojenia zwierz\u0105t<\/strong>. Komisja Europejska rekomenduje r\u00f3wnie\u017c monitorowanie obecno\u015bci PFAS w paszach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-2f3e109639b575055496e91a47f85e2c wp-block-paragraph\"><strong>Metody pobierania pr\u00f3bek i analizy<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_20435c-45 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_20435c-45 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Sample_preparation-1.png\" alt=\"\" class=\"kb-img wp-image-65215\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasady pobierania pr\u00f3bek oraz wymagania dotycz\u0105ce metod analizy substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w \u017cywno\u015bci zosta\u0142y okre\u015blone w <strong>Rozporz\u0105dzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2022\/1428 z dnia 24 sierpnia 2022 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze wzgl\u0119du na powszechne wyst\u0119powanie PFAS w wielu materia\u0142ach i produktach codziennego u\u017cytku szczeg\u00f3lne znaczenie ma <strong>zapobieganie wt\u00f3rnemu zanieczyszczeniu pr\u00f3bek<\/strong> podczas pobierania, transportu i analizy. Nawet niewielkie zanieczyszczenie mo\u017ce prowadzi\u0107 do zawy\u017cenia wynik\u00f3w bada\u0144 lub utraty reprezentatywno\u015bci pr\u00f3bki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osoby pobieraj\u0105ce pr\u00f3bki <strong>nie powinny u\u017cywa\u0107 odzie\u017cy, r\u0119kawic ani innych materia\u0142\u00f3w zawieraj\u0105cych fluoropolimery lub poddanych dzia\u0142aniu PFAS<\/strong> w celu nadania w\u0142a\u015bciwo\u015bci wodoodpornych lub plamoodpornych. W dniu pobierania pr\u00f3bek <strong>nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0107 kosmetyk\u00f3w, krem\u00f3w, filtr\u00f3w przeciws\u0142onecznych ani innych preparat\u00f3w mog\u0105cych zawiera\u0107 PFAS.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie <strong>materia\u0142y wykorzystywane podczas pobierania, przechowywania i transportu pr\u00f3<\/strong>bek <strong>musz\u0105 by\u0107 wolne od PFAS<\/strong>. Nale\u017cy unika\u0107 kontaktu pr\u00f3bek z materia\u0142ami wykonanymi z politetrafluoroetylenu (PTFE, teflonu), polifluorku winylidenu (PVDF) oraz innych fluoropolimer\u00f3w. Do przechowywania i transportu pr\u00f3bek zaleca si\u0119 stosowanie pojemnik\u00f3w wykonanych z<strong> polipropylenu (PP), polietylenu (PE) <\/strong>lub innych materia\u0142\u00f3w niezawieraj\u0105cych PFAS. Nie zaleca si\u0119 stosowania pojemnik\u00f3w szklanych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas analizy nale\u017cy wykorzystywa\u0107 aparatur\u0119 i wyposa\u017cenie laboratoryjne wykonane z materia\u0142\u00f3w niewprowadzaj\u0105cych PFAS do pr\u00f3bki, takich jak stal nierdzewna, polietylen wysokiej g\u0119sto\u015bci (HDPE) czy polipropylen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozporz\u0105dzenie (UE) 2022\/1428 okre\u015bla ponadto szczeg\u00f3\u0142owe zasady pobierania pr\u00f3bek reprezentatywnych, wymagania dotycz\u0105ce metod analitycznych oraz spos\u00f3b wyra\u017cania i interpretacji wynik\u00f3w bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-6cf7219fa7000b92279d8d06806d393c wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w opakowaniach<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_8e939d-1d .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_8e939d-1d size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1300\" height=\"379\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pfas.jpg\" alt=\"bag of popcorn pfas \" class=\"kb-img wp-image-24450\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) przez wiele lat by\u0142y wykorzystywane w materia\u0142ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015bci <strong>hydrofobowe <\/strong>i <strong>oleofobowe<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej stosowano je w opakowaniach <strong>papierowych i tekturowych<\/strong> przeznaczonych do \u017cywno\u015bci zawieraj\u0105cej t\u0142uszcz, takich jak opakowania do hamburger\u00f3w, frytek, kanapek, da\u0144 typu fast food, \u017cywno\u015bci na wynos czy popcornu przeznaczonego do przygotowania w kuchenkach mikrofalowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stosowanie PFAS w materia\u0142ach przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 stanowi potencjalne \u017ar\u00f3d\u0142o nara\u017cenia konsument\u00f3w na te substancje wskutek ich migracji do \u017cywno\u015bci. W przypadku materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 prawo unijne dopuszcza\u0142o stosowanie niekt\u00f3rych PFAS wykorzystywanych mi\u0119dzy innymi do produkcji teflonu i innych pow\u0142ok nieprzywieralnych. Dla wybranych substancji ustanowiono<strong> limity migracji specyficznej (SML)<\/strong> okre\u015blone w Rozporz\u0105dzeniu Komisji (UE) nr 10\/2011. Natomiast w odniesieniu do papieru i tektury brakowa\u0142o zharmonizowanych przepis\u00f3w unijnych, dlatego producenci cz\u0119sto opierali si\u0119 na krajowych wytycznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci rekomendacjach niemieckiego instytutu BfR.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosn\u0105ca wiedza dotycz\u0105ca zagro\u017ce\u0144 zdrowotnych zwi\u0105zanych z PFAS, w tym opinia EFSA z 2020 r. ustanawiaj\u0105ca tolerowane pobranie tygodniowe (TWI) dla sumy PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS na poziomie 4,4 ng\/kg masy cia\u0142a tygodniowo, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 ich trwa\u0142o\u015bci \u015brodowiskowej i mo\u017cliwo\u015bci przekszta\u0142cania si\u0119 prekursor\u00f3w do bardziej trwa\u0142ych i toksycznych form, doprowadzi\u0142y do zmiany podej\u015bcia regulacyjnego. Ustawodawca unijny odszed\u0142 od oceny wy\u0142\u0105cznie migracji wybranych zwi\u0105zk\u00f3w na rzecz<strong> ograniczania zawarto\u015bci PFAS w samych opakowaniach<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prze\u0142omowe znaczenie ma<strong> Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025\/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowa\u0144 i odpad\u00f3w opakowaniowych (PPWR)<\/strong>. W motywie 20 wskazano, \u017ce nara\u017cenie na PFAS pochodz\u0105ce z materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 mo\u017ce stanowi\u0107 niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ludzi, dlatego obecno\u015b\u0107 tych substancji w opakowaniach powinna zosta\u0107 ograniczona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-99004096583f3fcb012d6c6fbea1512d wp-block-paragraph\"><strong>W zwi\u0105zku z tym od 12 sierpnia 2026 r. nie b\u0119dzie mo\u017cliwe wprowadzanie do obrotu opakowa\u0144 przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 zawieraj\u0105cych PFAS w st\u0119\u017ceniach r\u00f3wnych lub wy\u017cszych ni\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>a) <strong>25 ppb<\/strong> dla wszelkich PFAS mierzonych za pomoc\u0105 ukierunkowanej analizy PFAS (polimerowe PFAS wy\u0142\u0105czone z kwantyfikacji);<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">b) <strong>250 ppb <\/strong>dla sumy PFAS mierzonej jako suma ukierunkowanej analizy PFAS, w stosownych przypadkach z wcze\u015bniejsz\u0105 degradacj\u0105 prekursor\u00f3w (polimerowe PFAS wy\u0142\u0105czone z kwantyfikacji); oraz<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">c) <strong>50 ppm<\/strong> dla PFAS (w tym polimerowych PFAS); je\u017celi ca\u0142kowita zawarto\u015b\u0107 fluoru przekracza 50 mg\/kg, wytw\u00f3rca, importer lub dalszy u\u017cytkownik zdefiniowany, odpowiednio, w art.3 pkt 9, 11 i 13 rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1907\/2006 dostarcza wytw\u00f3rcy lub importerowi zdefiniowanym, odpowiednio, w art. 3 ust. 1 pkt 13 i 17 niniejszego rozporz\u0105dzenia, na ich wniosek, dow\u00f3d dotycz\u0105cy ilo\u015bci fluoru mierzonej jako zawarto\u015b\u0107 PFAS albo substancji nieb\u0119d\u0105cych PFAS w celu sporz\u0105dzenia przez nich dokumentacji technicznej, o kt\u00f3rej mowa w za\u0142\u0105czniku VII do niniejszego rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozporz\u0105dzenie PPWR przyjmuje szerok\u0105 definicj\u0119 PFAS, zgodn\u0105 z aktualnym podej\u015bciem OECD, obejmuj\u0105c\u0105 substancje zawieraj\u0105ce co najmniej jeden ca\u0142kowicie fluorowany atom w\u0119gla grupy metylowej (CF\u2083) lub metylenowej (CF\u2082), z wyj\u0105tkami wskazanymi w przepisach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowe wymagania maj\u0105 zastosowanie do wszystkich materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105, niezale\u017cnie od rodzaju materia\u0142u, z kt\u00f3rego zosta\u0142y wykonane. Oznacza to, \u017ce obowi\u0105zek kontroli PFAS dotyczy zar\u00f3wno opakowa\u0144 papierowych i tekturowych, jak i materia\u0142\u00f3w z tworzyw sztucznych, metali czy materia\u0142\u00f3w wielowarstwowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce laboratoryjnej oznaczanie PFAS opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na <strong>wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprz\u0119\u017conej ze spektrometri\u0105 mas (LC-MS\/MS)<\/strong>, kt\u00f3ra umo\u017cliwia jednoczesne oznaczanie kilkudziesi\u0119ciu najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w PFAS. Zwykle zakres analizy obejmuje od oko\u0142o 20 do 40 zwi\u0105zk\u00f3w, w tym PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS, uznawane przez EFSA za najistotniejsze z punktu widzenia zdrowia publicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z uwagi na limity przyj\u0119te w PPWR zasadne jest r\u00f3wnie\u017c oznaczanie ca\u0142kowitej zawarto\u015bci fluoru. W przypadku przekroczenia poziomu 50 mg\/kg mo\u017ce zaistnie\u0107 konieczno\u015b\u0107 wykonania dodatkowych bada\u0144 pozwalaj\u0105cych na okre\u015blenie udzia\u0142u PFAS oraz fluorowanych zwi\u0105zk\u00f3w polimerowych w ca\u0142kowitej zawarto\u015bci fluoru w materiale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-d90beb2e18b30935a3b5cf7cfa39318b wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w wodzie<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_790259-63 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_790259-63 size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"299\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1024x299.jpg\" alt=\"Trifluoressigsaure (TFA)\" class=\"kb-img wp-image-198506\" srcset=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1024x299.jpg 1024w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-300x88.jpg 300w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-768x224.jpg 768w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1536x448.jpg 1536w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-2048x597.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestia obecno\u015bci substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi zosta\u0142a uregulowana w <strong>Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020\/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi.<\/strong> Zgodnie z dyrektyw\u0105 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie by\u0142y zobowi\u0105zane do wdro\u017cenia przepis\u00f3w krajowych zapewniaj\u0105cych spe\u0142nienie nowych wymaga\u0144 jako\u015bciowych do dnia 12 stycznia 2026 r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyrektywa ustanawia dwa parametry dotycz\u0105ce PFAS:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>PFAS og\u00f3\u0142em (PFAS Total) \u2013 0,50 \u00b5g\/l<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Suma PFAS (Sum of PFAS) \u2013 0,10 \u00b5g\/l, obejmuj\u0105ca sum\u0119 20 wskazanych substancji PFAS<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie dyrektywa przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie jednego z tych parametr\u00f3w albo stosowania obu r\u00f3wnocze\u015bnie po opracowaniu przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 wytycznych technicznych dotycz\u0105cych monitorowania PFAS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">W Polsce wymagania dyrektywy zosta\u0142y wdro\u017cone do <strong>Rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r<\/strong>. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (UWAGA \u2013 08.06.2026 \u2013 jeszcze czeka na publikacj\u0119). Ustawodawca krajowy zdecydowa\u0142 si\u0119 na monitorowanie parametru \u201eSuma PFAS\u201d, dla kt\u00f3rego ustalono warto\u015b\u0107 parametryczn\u0105 wynosz\u0105c\u0105 0,10 \u00b5g\/l. Parametr ten obejmuje sum\u0119 20 zwi\u0105zk\u00f3w PFAS wskazanych w przepisach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyb\u00f3r ten uzasadniono dost\u0119pno\u015bci\u0105 zwalidowanych metod analitycznych opartych na <strong>chromatografii cieczowej sprz\u0119\u017conej ze spektrometri\u0105 mas (LC-MS\/MS)<\/strong>, zgodnych z norm\u0105 EN 17892. W celu zapewnienia jednolitego podej\u015bcia do monitorowania PFAS na terenie Unii Europejskiej Komisja Europejska opublikowa\u0142a w 2024 r. <strong>wytyczne techniczne dotycz\u0105ce metod analizy<\/strong> do cel\u00f3w monitorowania substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (C\/2024\/4910)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autor: Romualda Doli\u0144ska &#8211; Kierownik ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Oferujemy kompleksowe wsparcie w analizie laboratoryjnej zwi\u0105zk\u00f3w PFAS w \u017cywno\u015bci, opakowaniach i materia\u0142ach do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 oraz wodzie.<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.wp-block-kadence-advancedbtn.kb-btns278940_1ee255-14{gap:var(--global-kb-gap-xs, 0.5rem );justify-content:center;align-items:center;}.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-button{font-weight:normal;font-style:normal;}.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0{margin-right:5px;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button{color:#555555;border-color:#555555;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{color:#ffffff;border-color:#444444;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button::before{display:none;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{background:#444444;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-advancedbtn kb-buttons-wrap kb-btns278940_1ee255-14\"><style>ul.menu .wp-block-kadence-advancedbtn .kb-btn278940_76ac43-fd.kb-button{width:initial;}<\/style><a class=\"kb-button kt-button button kb-btn278940_76ac43-fd kt-btn-size-standard kt-btn-width-type-auto kb-btn-global-fill kt-btn-has-text-true kt-btn-has-svg-false wp-block-kadence-singlebtn\" href=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/contact\/\"><span class=\"kt-btn-inner-text\">Wy\u015blij zapytanie  <\/span><\/a><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>LITERATURA:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>EFSA CONTAM Panel&nbsp;(EFSA Panel&nbsp;on Contaminants in the Food Chain),&nbsp;Schrenk&nbsp;D,&nbsp;Bignami&nbsp;M,&nbsp;Bodin&nbsp;L,&nbsp;Chipman&nbsp;JK,&nbsp;delMazo&nbsp;J,&nbsp;GraslKraupp&nbsp;B,&nbsp;Hogstrand&nbsp;C,&nbsp;Hoogenboom&nbsp;LR,&nbsp;Leblanc&nbsp;JC,&nbsp;Nebbia&nbsp;CS,&nbsp;Nielsen&nbsp;E,&nbsp;Ntzani&nbsp;E,&nbsp;Petersen&nbsp;A,&nbsp;Sand&nbsp;S,&nbsp;Vleminckx&nbsp;C,&nbsp;Wallace&nbsp;H,&nbsp;Barreg\u00e5rd&nbsp;L,&nbsp;Ceccatelli&nbsp;S,&nbsp;Cravedi&nbsp;JP,&nbsp;Halldorsson&nbsp;TI,&nbsp;Haug&nbsp;LS,&nbsp;Johansson&nbsp;N,&nbsp;Knutsen&nbsp;HK,&nbsp;Rose&nbsp;M,&nbsp;Roudot&nbsp;A-C,&nbsp;Van Loveren&nbsp;H,&nbsp;Vollmer&nbsp;G,&nbsp;Mackay&nbsp;K,&nbsp;Riolo&nbsp;F&nbsp;and&nbsp;Schwerdtle&nbsp;T,&nbsp;2020.&nbsp;Scientific Opinion on the risk to human health related to the presence of perfluoroalkyl substances in food.&nbsp;EFSA Journal&nbsp;2020;18(9):6223, 391 pp.&nbsp;<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2020.6223\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2020.6223<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>EFSA (European Food Safety Authority)&nbsp;2020.&nbsp;Outcome of a public consultation on the draft risk assessment of perfluoroalkyl substances in food.&nbsp;EFSA supporting publication&nbsp;2020:&nbsp;17(9): EN-1931. 202 pp. doi:&nbsp;<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/sp.efsa.2020.EN-1931\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">10.2903\/sp.efsa.2020.EN-1931<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/echa.europa.eu\/pl\/hot-topics\/perfluoroalkyl-chemicals-pfas\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/echa.europa.eu\/pl\/hot-topics\/perfluoroalkyl-chemicals-pfas<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>OECD (2021), Reconciling Terminology of the Universe of Per- and Polyfluoroalkyl Substances: Recommendations and Practical Guidance, OECD Series on Risk Management, No. 61, OECD Publishing, Paris<\/li>\n\n\n\n<li>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020\/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (<em>Dz.U. L 435 z 23.12.2020, p. 1\u2013625). <\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2023\/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwy\u017cszych dopuszczalnych poziom\u00f3w niekt\u00f3rych zanieczyszcze\u0144 w \u017cywno\u015bci oraz uchylaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie (WE) nr 1881\/2006. (Dz.U. L 119 z 5.5.2023, str. 103\u2014157 z p\u00f3\u017cn zm.).<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Zalecenie Komisji (UE) 2022\/1431&nbsp; z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych w \u017cywno\u015bci (<\/em>Dz.U.UE.L.2022.221.105&nbsp;z dnia&nbsp;2022.08.26)<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022\/1428 z dnia 24 sierpnia 2022 r. ustanawiaj\u0105ce metody pobierania pr\u00f3bek i analizy do cel\u00f3w kontroli substancji perfluoroalkilowych w niekt\u00f3rych \u015brodkach spo\u017cywczych (Dz.U.UE.L.2022.221.66&nbsp;z dnia&nbsp;2022.08.26).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) NR 10\/2011 z dnia 14 stycznia 2011 r. w sprawie materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 (Dz.U.UE.L.2011.12.1&nbsp;z dnia&nbsp;2011.01.15&nbsp;z p\u00f3\u017an. zm).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2025\/40z dnia 19 grudnia 2024 r.w sprawie opakowa\u0144 i odpad\u00f3w opakowaniowych, zmiany rozporz\u0105dzenia (UE) 2019\/1020 i dyrektywy (UE) 2019\/904 oraz uchylenia dyrektywy 94\/62\/WE (Dz.U.UE.L.2025.40&nbsp;z dnia&nbsp;2025.01.22).<\/li>\n\n\n\n<li>Zawiadomienie Komisji Wytyczne techniczne dotycz\u0105ce metod analizy do cel\u00f3w monitorowania substancji peri polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (C\/2024\/4910) (Dz.U.UE.C.2024.4910&nbsp;z dnia&nbsp;2024.08.07).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (oczekuje na publikacj\u0119) <\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wst\u0119p Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) stanowi\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne, w tym odporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie wysokiej temperatury, t\u0142uszcz\u00f3w, olej\u00f3w i wody, znalaz\u0142y szerokie zastosowanie w wielu ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u. Wykorzystuje si\u0119 je mi\u0119dzy innymi do produkcji pow\u0142ok nadaj\u0105cych tkaninom i dywanom w\u0142a\u015bciwo\u015bci plamoodporne, materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":52,"featured_media":61745,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[561],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-278940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-food-contaminants-pl"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":561,"label":"Contaminants"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Header-PFAS.png",1024,299,false],"author_info":{"display_name":"MagdalenaW","author_link":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/author\/magdalenaw\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":561,"name":"Contaminants","slug":"food-contaminants-pl","term_group":0,"term_taxonomy_id":561,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":8,"filter":"raw","cat_ID":561,"category_count":8,"category_description":"","cat_name":"Contaminants","category_nicename":"food-contaminants-pl","category_parent":0}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/52"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278940"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":279016,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940\/revisions\/279016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278940"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=278940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}