{"id":278940,"date":"2026-06-10T10:12:11","date_gmt":"2026-06-10T09:12:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/?p=278940"},"modified":"2026-06-11T07:42:24","modified_gmt":"2026-06-11T06:42:24","slug":"substancje-pfas-w-zywnosci-opakowaniach-do-zywnosci-oraz-wodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/substancje-pfas-w-zywnosci-opakowaniach-do-zywnosci-oraz-wodzie\/","title":{"rendered":"Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w \u017cywno\u015bci, opakowaniach do \u017cywno\u015bci oraz wodzie"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-a0f47c035be546f231a301df3f039e74 wp-block-paragraph\"><strong>Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) <\/strong>stanowi\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 <strong>syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych<\/strong>, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne, w tym <strong>odporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie wysokiej temperatury, t\u0142uszcz\u00f3w, olej\u00f3w i wody<\/strong>, znalaz\u0142y <strong>szerokie zastosowanie w wielu ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u.<\/strong> Wykorzystuje si\u0119 je mi\u0119dzy innymi do produkcji pow\u0142ok nadaj\u0105cych tkaninom i dywanom w\u0142a\u015bciwo\u015bci plamoodporne, materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 odpornych na t\u0142uszcz, pian ga\u015bniczych, \u015brodk\u00f3w powierzchniowo czynnych stosowanych w g\u00f3rnictwie i przemy\u015ble naftowym, produkt\u00f3w do piel\u0119gnacji powierzchni, \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, sprz\u0119tu ochrony osobistej, p\u0142yn\u00f3w hydraulicznych stosowanych w lotnictwie, a tak\u017ce farb, klej\u00f3w i emulgator\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Powszechno\u015b\u0107 zastosowania oraz wysoka trwa\u0142o\u015b\u0107<\/strong> tych zwi\u0105zk\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce PFAS sta\u0142y si\u0119 <strong>jednymi z najbardziej rozpowszechnionych zanieczyszcze\u0144 \u015brodowiskowych<\/strong>. Najwy\u017csze st\u0119\u017cenia tych substancji stwierdza si\u0119 w wodach powierzchniowych i podziemnych zlokalizowanych w pobli\u017cu zak\u0142ad\u00f3w chemicznych, przedsi\u0119biorstw tekstylnych, rafinerii ropy naftowej, sk\u0142adowisk odpad\u00f3w oraz teren\u00f3w, na kt\u00f3rych wykorzystywano piany ga\u015bnicze, w szczeg\u00f3lno\u015bci podczas akcji ga\u015bniczych i \u0107wicze\u0144 przeciwpo\u017carowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 PFAS w \u017cywno\u015bci wynika przede wszystkim z ich <strong>bioakumulacji <\/strong>w wodnych i l\u0105dowych \u0142a\u0144cuchach pokarmowych oraz z <strong>migracji z materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105<\/strong>. Spo\u015br\u00f3d licznych zwi\u0105zk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do tej grupy najwi\u0119ksze znaczenie z punktu widzenia nara\u017cenia cz\u0142owieka maj\u0105 kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS), kwas perfluorooktanowy (PFOA) oraz ich sole, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do najcz\u0119\u015bciej wykrywanych PFAS zar\u00f3wno w \u017cywno\u015bci, jak i w organizmie cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-9cd0602cf6d3814ebb645b615807d4fb wp-block-paragraph\"><strong>W\u0142a\u015bciwo\u015bci chemiczne PFAS<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) stanowi\u0105 bardzo liczn\u0105 i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 grup\u0119 s<strong>yntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w fluorowanych.<\/strong> W 2021 r. OECD opublikowa\u0142a zrewidowan\u0105 definicj\u0119 PFAS, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 do tej grupy zalicza si\u0119 zwi\u0105zki fluorowane zawieraj\u0105ce co najmniej jedn\u0105 ca\u0142kowicie <strong>fluorowan\u0105 grup\u0119 metylow\u0105 (\u2013CF\u2083) lub metylenow\u0105 (\u2013CF\u2082\u2013)<\/strong>, z okre\u015blonymi wyj\u0105tkami. Definicja ta obejmuje szerszy zakres substancji ni\u017c wcze\u015bniejsze klasyfikacje i odzwierciedla aktualny stan wiedzy dotycz\u0105cy r\u00f3\u017cnorodno\u015bci chemicznej tej grupy zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PFAS obejmuj\u0105 zar\u00f3wno zwi\u0105zki <strong>niskocz\u0105steczkowe<\/strong>, jak i <strong>oligomery <\/strong>oraz<strong> polimery fluorowane<\/strong>. W zale\u017cno\u015bci od budowy chemicznej mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w postaci substancji anionowych, kationowych lub oboj\u0119tnych. Do najlepiej poznanych grup nale\u017c\u0105 kwasy perfluoroalkanosulfonowe (<strong>PFSA<\/strong>), w tym perfluorooktanosulfonian (<strong>PFOS<\/strong>), oraz kwasy perfluoroalkilokarboksylowe (<strong>PFCA<\/strong>), do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 mi\u0119dzy innymi kwas perfluorooktanowy (<strong>PFOA<\/strong>). W grupie PFAS znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczne zwi\u0105zki prekursorowe, takie jak alkohole fluorotelomerowe (<strong>FTOH<\/strong>) czy sulfonamidy perfluoroalkanowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 PFAS jest obecno\u015b\u0107<strong> bardzo trwa\u0142ych wi\u0105za\u0144 w\u0119giel\u2013fluor (C\u2013F)<\/strong>, nale\u017c\u0105cych do najsilniejszych wi\u0105za\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w chemii organicznej. Powoduje to <strong>wysok\u0105 odporno\u015b\u0107 tych substancji na degradacj\u0119 biologiczn\u0105, chemiczn\u0105 i termiczn<\/strong>\u0105. W konsekwencji PFAS mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 w \u015brodowisku przez dziesi\u0105tki lat, dlatego okre\u015bla si\u0119 je mianem \u201e<strong>wieczystych zanieczyszcze\u0144<\/strong>\u201d (ang. <em>forever chemicals<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowym problemem jest zdolno\u015b\u0107 wielu zwi\u0105zk\u00f3w PFAS do <strong>przekszta\u0142cania si\u0119 w inne substancje<\/strong> nale\u017c\u0105ce do tej samej grupy. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich pe\u0142ni funkcj\u0119 prekursor\u00f3w przemys\u0142owych, \u015brodowiskowych lub metabolicznych, natomiast inne stanowi\u0105 produkty ich transformacji. Powoduje to powstawanie z\u0142o\u017conych zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi zwi\u0105zkami oraz <strong>utrudnia ocen\u0119 rzeczywistego nara\u017cenia ludzi i \u015brodowiska na PFAS<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-206e393f05106389ace337264ba77b43 wp-block-paragraph\"><strong>Zanieczyszczenie \u017cywno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_c68c75-84 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_c68c75-84 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PFAS-BURGER-BANNER.jpg\" alt=\"\" class=\"kb-img wp-image-77952\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 substancji PFAS w \u017cywno\u015bci jest zwi\u0105zana przede wszystkim z dwoma g\u0142\u00f3wnymi drogami zanieczyszczenia. Pierwsz\u0105 z nich jest <strong>bioakumulacja <\/strong>zachodz\u0105ca w wodnych i l\u0105dowych \u0142a\u0144cuchach pokarmowych. Zwi\u0105zki PFAS obecne w <strong>glebie <\/strong>i <strong>wodzie <\/strong>mog\u0105 by\u0107 <strong>pobierane przez ro\u015bliny<\/strong>, g\u0142\u00f3wnie przez system korzeniowy, a nast\u0119pnie <strong>przenoszone do kolejnych ogniw \u0142a\u0144cucha pokarmowego<\/strong>. Dodatkowo cz\u0119\u015bci nadziemne ro\u015blin mog\u0105 ulega\u0107 bezpo\u015bredniemu zanieczyszczeniu w wyniku <strong>depozycji atmosferycznej<\/strong>, szczeg\u00f3lnie na obszarach po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu \u017ar\u00f3de\u0142 emisji tych substancji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drug\u0105 istotn\u0105 drog\u0105 nara\u017cenia jest migracja PFAS z <strong>materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105<\/strong>, wykorzystywanych podczas jej przetwarzania, przechowywania i pakowania. Dotyczy to zw\u0142aszcza materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3rym nadano w\u0142a\u015bciwo\u015bci t\u0142uszczo- lub wodoodporne poprzez zastosowanie zwi\u0105zk\u00f3w fluorowanych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyjmuje si\u0119, \u017ce zanieczyszczenie \u017cywno\u015bci wynikaj\u0105ce z proces\u00f3w technologicznych oraz stosowania materia\u0142\u00f3w opakowaniowych odzwierciedla aktualne wykorzystanie PFAS w przemy\u015ble, natomiast obecno\u015b\u0107 tych substancji zwi\u0105zana z bioakumulacj\u0105 jest skutkiem ich wieloletniej emisji i trwa\u0142o\u015bci w \u015brodowisku. Ocena znaczenia obu dr\u00f3g nara\u017cenia ma istotne znaczenie dla prognozowania przysz\u0142ego poziomu nara\u017cenia konsument\u00f3w na PFAS oraz opracowywania skutecznych dzia\u0142a\u0144 ograniczaj\u0105cych ich obecno\u015b\u0107 w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-bda91598d298472b8f43873c4d25a1a4 wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w \u017cywno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_d4a203-17 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_d4a203-17 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Header_Blog_PFAS.jpg\" alt=\"PFAS\" class=\"kb-img wp-image-47371\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W dniu 9 lipca 2020 r. Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) opublikowa\u0142 <strong>opini\u0119 naukow\u0105<\/strong> dotycz\u0105c\u0105 ryzyka dla zdrowia ludzi zwi\u0105zanego z obecno\u015bci\u0105 substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w \u017cywno\u015bci. EFSA wskaza\u0142a, \u017ce cztery zwi\u0105zki nale\u017c\u0105ce do tej grupy: kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS), kwas perfluorooktanowy (PFOA), kwas perfluorononanowy (PFNA) oraz kwas perfluoroheksanosulfonowy (PFHxS), mog\u0105 <strong>niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad odporno\u015bciowy, rozw\u00f3j organizmu, funkcjonowanie w\u0105troby oraz gospodark\u0119 lipidow\u0105<\/strong>. Zwi\u0105zki te zaliczane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c do substancji mog\u0105cych zaburza\u0107 funkcjonowanie uk\u0142adu <strong>hormonalnego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za najbardziej krytyczny skutek zdrowotny EFSA uzna\u0142a wp\u0142yw na uk\u0142ad <strong>odporno\u015bciowy<\/strong>, ustanawiaj\u0105c tolerowane <strong>pobranie tygodniowe (TWI) dla sumy PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS na poziomie 4,4 ng\/kg masy cia\u0142a tygodniowo<\/strong>. Jednocze\u015bnie stwierdzono, \u017ce nara\u017cenie cz\u0119\u015bci populacji europejskie<strong>j przekracza t\u0119 warto\u015b\u0107<\/strong>, co sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 do wprowadzenia limit\u00f3w PFAS w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze najwy\u017csze dopuszczalne poziomy PFAS zosta\u0142y ustanowione Rozporz\u0105dzeniem Komisji (UE) 2022\/2388, a obecnie s\u0105 regulowane przez Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2023\/915. <strong>Limity <\/strong>okre\u015blono dla czterech zwi\u0105zk\u00f3w: <strong>PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS, oraz dla ich sumy<\/strong> w wybranych kategoriach \u017cywno\u015bci, obejmuj\u0105cych przede wszystkim <strong>mi\u0119so i podroby, produkty rybo\u0142\u00f3wstwa i ma\u0142\u017ce oraz jaja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotnym uzupe\u0142nieniem obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w jest <strong>Zalecenie Komisji (UE) 2022\/1431 w sprawie monitorowania PFAS w \u017cywno\u015bci<\/strong>. Komisja zaleca gromadzenie danych dotycz\u0105cych wyst\u0119powania zar\u00f3wno czterech g\u0142\u00f3wnych PFAS, jak i innych zwi\u0105zk\u00f3w z tej grupy w szerokim zakresie \u015brodk\u00f3w spo\u017cywczych. Celem monitoringu jest identyfikacja \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszczenia, ocena nara\u017cenia konsument\u00f3w oraz okre\u015blenie potrzeby wprowadzenia dalszych dzia\u0142a\u0144 regulacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zalecenie podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 prowadzenia <strong>bada\u0144 nast\u0119pczych<\/strong> w przypadku stwierdzenia podwy\u017cszonych st\u0119\u017ce\u0144 PFAS. W odniesieniu do \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego <strong>potencjalnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami zanieczyszczenia mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy innymi pasza, gleba oraz woda wykorzystywana do pojenia zwierz\u0105t<\/strong>. Komisja Europejska rekomenduje r\u00f3wnie\u017c monitorowanie obecno\u015bci PFAS w paszach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-2f3e109639b575055496e91a47f85e2c wp-block-paragraph\"><strong>Metody pobierania pr\u00f3bek i analizy<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_20435c-45 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_20435c-45 size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2880\" height=\"840\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Sample_preparation-1.png\" alt=\"\" class=\"kb-img wp-image-65215\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasady pobierania pr\u00f3bek oraz wymagania dotycz\u0105ce metod analizy substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w \u017cywno\u015bci zosta\u0142y okre\u015blone w <strong>Rozporz\u0105dzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2022\/1428 z dnia 24 sierpnia 2022 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze wzgl\u0119du na powszechne wyst\u0119powanie PFAS w wielu materia\u0142ach i produktach codziennego u\u017cytku szczeg\u00f3lne znaczenie ma <strong>zapobieganie wt\u00f3rnemu zanieczyszczeniu pr\u00f3bek<\/strong> podczas pobierania, transportu i analizy. Nawet niewielkie zanieczyszczenie mo\u017ce prowadzi\u0107 do zawy\u017cenia wynik\u00f3w bada\u0144 lub utraty reprezentatywno\u015bci pr\u00f3bki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osoby pobieraj\u0105ce pr\u00f3bki <strong>nie powinny u\u017cywa\u0107 odzie\u017cy, r\u0119kawic ani innych materia\u0142\u00f3w zawieraj\u0105cych fluoropolimery lub poddanych dzia\u0142aniu PFAS<\/strong> w celu nadania w\u0142a\u015bciwo\u015bci wodoodpornych lub plamoodpornych. W dniu pobierania pr\u00f3bek <strong>nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0107 kosmetyk\u00f3w, krem\u00f3w, filtr\u00f3w przeciws\u0142onecznych ani innych preparat\u00f3w mog\u0105cych zawiera\u0107 PFAS.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie <strong>materia\u0142y wykorzystywane podczas pobierania, przechowywania i transportu pr\u00f3<\/strong>bek <strong>musz\u0105 by\u0107 wolne od PFAS<\/strong>. Nale\u017cy unika\u0107 kontaktu pr\u00f3bek z materia\u0142ami wykonanymi z politetrafluoroetylenu (PTFE, teflonu), polifluorku winylidenu (PVDF) oraz innych fluoropolimer\u00f3w. Do przechowywania i transportu pr\u00f3bek zaleca si\u0119 stosowanie pojemnik\u00f3w wykonanych z<strong> polipropylenu (PP), polietylenu (PE) <\/strong>lub innych materia\u0142\u00f3w niezawieraj\u0105cych PFAS. Nie zaleca si\u0119 stosowania pojemnik\u00f3w szklanych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas analizy nale\u017cy wykorzystywa\u0107 aparatur\u0119 i wyposa\u017cenie laboratoryjne wykonane z materia\u0142\u00f3w niewprowadzaj\u0105cych PFAS do pr\u00f3bki, takich jak stal nierdzewna, polietylen wysokiej g\u0119sto\u015bci (HDPE) czy polipropylen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozporz\u0105dzenie (UE) 2022\/1428 okre\u015bla ponadto szczeg\u00f3\u0142owe zasady pobierania pr\u00f3bek reprezentatywnych, wymagania dotycz\u0105ce metod analitycznych oraz spos\u00f3b wyra\u017cania i interpretacji wynik\u00f3w bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-6cf7219fa7000b92279d8d06806d393c wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w opakowaniach<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_8e939d-1d .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_8e939d-1d size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1300\" height=\"379\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pfas.jpg\" alt=\"bag of popcorn pfas \" class=\"kb-img wp-image-24450\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) przez wiele lat by\u0142y wykorzystywane w materia\u0142ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015bci <strong>hydrofobowe <\/strong>i <strong>oleofobowe<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej stosowano je w opakowaniach <strong>papierowych i tekturowych<\/strong> przeznaczonych do \u017cywno\u015bci zawieraj\u0105cej t\u0142uszcz, takich jak opakowania do hamburger\u00f3w, frytek, kanapek, da\u0144 typu fast food, \u017cywno\u015bci na wynos czy popcornu przeznaczonego do przygotowania w kuchenkach mikrofalowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stosowanie PFAS w materia\u0142ach przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 stanowi potencjalne \u017ar\u00f3d\u0142o nara\u017cenia konsument\u00f3w na te substancje wskutek ich migracji do \u017cywno\u015bci. W przypadku materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 prawo unijne dopuszcza\u0142o stosowanie niekt\u00f3rych PFAS wykorzystywanych mi\u0119dzy innymi do produkcji teflonu i innych pow\u0142ok nieprzywieralnych. Dla wybranych substancji ustanowiono<strong> limity migracji specyficznej (SML)<\/strong> okre\u015blone w Rozporz\u0105dzeniu Komisji (UE) nr 10\/2011. Natomiast w odniesieniu do papieru i tektury brakowa\u0142o zharmonizowanych przepis\u00f3w unijnych, dlatego producenci cz\u0119sto opierali si\u0119 na krajowych wytycznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci rekomendacjach niemieckiego instytutu BfR.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosn\u0105ca wiedza dotycz\u0105ca zagro\u017ce\u0144 zdrowotnych zwi\u0105zanych z PFAS, w tym opinia EFSA z 2020 r. ustanawiaj\u0105ca tolerowane pobranie tygodniowe (TWI) dla sumy PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS na poziomie 4,4 ng\/kg masy cia\u0142a tygodniowo, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 ich trwa\u0142o\u015bci \u015brodowiskowej i mo\u017cliwo\u015bci przekszta\u0142cania si\u0119 prekursor\u00f3w do bardziej trwa\u0142ych i toksycznych form, doprowadzi\u0142y do zmiany podej\u015bcia regulacyjnego. Ustawodawca unijny odszed\u0142 od oceny wy\u0142\u0105cznie migracji wybranych zwi\u0105zk\u00f3w na rzecz<strong> ograniczania zawarto\u015bci PFAS w samych opakowaniach<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prze\u0142omowe znaczenie ma<strong> Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025\/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowa\u0144 i odpad\u00f3w opakowaniowych (PPWR)<\/strong>. W motywie 20 wskazano, \u017ce nara\u017cenie na PFAS pochodz\u0105ce z materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 mo\u017ce stanowi\u0107 niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ludzi, dlatego obecno\u015b\u0107 tych substancji w opakowaniach powinna zosta\u0107 ograniczona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-99004096583f3fcb012d6c6fbea1512d wp-block-paragraph\"><strong>W zwi\u0105zku z tym od 12 sierpnia 2026 r. nie b\u0119dzie mo\u017cliwe wprowadzanie do obrotu opakowa\u0144 przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 zawieraj\u0105cych PFAS w st\u0119\u017ceniach r\u00f3wnych lub wy\u017cszych ni\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>a) <strong>25 ppb<\/strong> dla wszelkich PFAS mierzonych za pomoc\u0105 ukierunkowanej analizy PFAS (polimerowe PFAS wy\u0142\u0105czone z kwantyfikacji);<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">b) <strong>250 ppb <\/strong>dla sumy PFAS mierzonej jako suma ukierunkowanej analizy PFAS, w stosownych przypadkach z wcze\u015bniejsz\u0105 degradacj\u0105 prekursor\u00f3w (polimerowe PFAS wy\u0142\u0105czone z kwantyfikacji); oraz<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">c) <strong>50 ppm<\/strong> dla PFAS (w tym polimerowych PFAS); je\u017celi ca\u0142kowita zawarto\u015b\u0107 fluoru przekracza 50 mg\/kg, wytw\u00f3rca, importer lub dalszy u\u017cytkownik zdefiniowany, odpowiednio, w art.3 pkt 9, 11 i 13 rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1907\/2006 dostarcza wytw\u00f3rcy lub importerowi zdefiniowanym, odpowiednio, w art. 3 ust. 1 pkt 13 i 17 niniejszego rozporz\u0105dzenia, na ich wniosek, dow\u00f3d dotycz\u0105cy ilo\u015bci fluoru mierzonej jako zawarto\u015b\u0107 PFAS albo substancji nieb\u0119d\u0105cych PFAS w celu sporz\u0105dzenia przez nich dokumentacji technicznej, o kt\u00f3rej mowa w za\u0142\u0105czniku VII do niniejszego rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozporz\u0105dzenie PPWR przyjmuje szerok\u0105 definicj\u0119 PFAS, zgodn\u0105 z aktualnym podej\u015bciem OECD, obejmuj\u0105c\u0105 substancje zawieraj\u0105ce co najmniej jeden ca\u0142kowicie fluorowany atom w\u0119gla grupy metylowej (CF\u2083) lub metylenowej (CF\u2082), z wyj\u0105tkami wskazanymi w przepisach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowe wymagania maj\u0105 zastosowanie do wszystkich materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105, niezale\u017cnie od rodzaju materia\u0142u, z kt\u00f3rego zosta\u0142y wykonane. Oznacza to, \u017ce obowi\u0105zek kontroli PFAS dotyczy zar\u00f3wno opakowa\u0144 papierowych i tekturowych, jak i materia\u0142\u00f3w z tworzyw sztucznych, metali czy materia\u0142\u00f3w wielowarstwowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce laboratoryjnej oznaczanie PFAS opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na <strong>wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprz\u0119\u017conej ze spektrometri\u0105 mas (LC-MS\/MS)<\/strong>, kt\u00f3ra umo\u017cliwia jednoczesne oznaczanie kilkudziesi\u0119ciu najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w PFAS. Zwykle zakres analizy obejmuje od oko\u0142o 20 do 40 zwi\u0105zk\u00f3w, w tym PFOS, PFOA, PFNA i PFHxS, uznawane przez EFSA za najistotniejsze z punktu widzenia zdrowia publicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z uwagi na limity przyj\u0119te w PPWR zasadne jest r\u00f3wnie\u017c oznaczanie ca\u0142kowitej zawarto\u015bci fluoru. W przypadku przekroczenia poziomu 50 mg\/kg mo\u017ce zaistnie\u0107 konieczno\u015b\u0107 wykonania dodatkowych bada\u0144 pozwalaj\u0105cych na okre\u015blenie udzia\u0142u PFAS oraz fluorowanych zwi\u0105zk\u00f3w polimerowych w ca\u0142kowitej zawarto\u015bci fluoru w materiale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-1-color has-text-color has-link-color wp-elements-d90beb2e18b30935a3b5cf7cfa39318b wp-block-paragraph\"><strong>PFAS w wodzie<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.kb-image278940_790259-63 .kb-image-has-overlay:after{opacity:0.3;}<\/style>\n<figure class=\"wp-block-kadence-image kb-image278940_790259-63 size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"299\" src=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1024x299.jpg\" alt=\"Trifluoressigsaure (TFA)\" class=\"kb-img wp-image-198506\" srcset=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1024x299.jpg 1024w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-300x88.jpg 300w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-768x224.jpg 768w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-1536x448.jpg 1536w, https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Trifluoressigsaure-PFAS-2048x597.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kwestia obecno\u015bci substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi zosta\u0142a uregulowana w <strong>Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020\/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi.<\/strong> Zgodnie z dyrektyw\u0105 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie by\u0142y zobowi\u0105zane do wdro\u017cenia przepis\u00f3w krajowych zapewniaj\u0105cych spe\u0142nienie nowych wymaga\u0144 jako\u015bciowych do dnia 12 stycznia 2026 r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyrektywa ustanawia dwa parametry dotycz\u0105ce PFAS:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>PFAS og\u00f3\u0142em (PFAS Total) \u2013 0,50 \u00b5g\/l<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Suma PFAS (Sum of PFAS) \u2013 0,10 \u00b5g\/l, obejmuj\u0105ca sum\u0119 20 wskazanych substancji PFAS<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie dyrektywa przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie jednego z tych parametr\u00f3w albo stosowania obu r\u00f3wnocze\u015bnie po opracowaniu przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 wytycznych technicznych dotycz\u0105cych monitorowania PFAS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-theme-palette-7-background-color has-background wp-block-paragraph\">W Polsce wymagania dyrektywy zosta\u0142y wdro\u017cone do <strong>Rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r<\/strong>. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi. Ustawodawca krajowy zdecydowa\u0142 si\u0119 na monitorowanie parametru \u201eSuma PFAS\u201d, dla kt\u00f3rego ustalono warto\u015b\u0107 parametryczn\u0105 wynosz\u0105c\u0105 0,10 \u00b5g\/l. Parametr ten obejmuje sum\u0119 20 zwi\u0105zk\u00f3w PFAS wskazanych w przepisach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyb\u00f3r ten uzasadniono dost\u0119pno\u015bci\u0105 zwalidowanych metod analitycznych opartych na <strong>chromatografii cieczowej sprz\u0119\u017conej ze spektrometri\u0105 mas (LC-MS\/MS)<\/strong>, zgodnych z norm\u0105 EN 17892. W celu zapewnienia jednolitego podej\u015bcia do monitorowania PFAS na terenie Unii Europejskiej Komisja Europejska opublikowa\u0142a w 2024 r. <strong>wytyczne techniczne dotycz\u0105ce metod analizy<\/strong> do cel\u00f3w monitorowania substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (C\/2024\/4910)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autor: Romualda Doli\u0144ska &#8211; Kierownik ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Oferujemy kompleksowe wsparcie w analizie laboratoryjnej zwi\u0105zk\u00f3w PFAS w \u017cywno\u015bci, opakowaniach i materia\u0142ach do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 oraz wodzie.<\/strong><\/p>\n\n\n<style>.wp-block-kadence-advancedbtn.kb-btns278940_1ee255-14{gap:var(--global-kb-gap-xs, 0.5rem );justify-content:center;align-items:center;}.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-button{font-weight:normal;font-style:normal;}.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0{margin-right:5px;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button{color:#555555;border-color:#555555;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{color:#ffffff;border-color:#444444;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button::before{display:none;}.wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:hover, .wp-block-kadence-advancedbtn.kt-btns278940_1ee255-14 .kt-btn-wrap-0 .kt-button:focus{background:#444444;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-advancedbtn kb-buttons-wrap kb-btns278940_1ee255-14\"><style>ul.menu .wp-block-kadence-advancedbtn .kb-btn278940_76ac43-fd.kb-button{width:initial;}<\/style><a class=\"kb-button kt-button button kb-btn278940_76ac43-fd kt-btn-size-standard kt-btn-width-type-auto kb-btn-global-fill kt-btn-has-text-true kt-btn-has-svg-false wp-block-kadence-singlebtn\" href=\"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/contact\/\"><span class=\"kt-btn-inner-text\">Wy\u015blij zapytanie  <\/span><\/a><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>LITERATURA:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>EFSA CONTAM Panel&nbsp;(EFSA Panel&nbsp;on Contaminants in the Food Chain),&nbsp;Schrenk&nbsp;D,&nbsp;Bignami&nbsp;M,&nbsp;Bodin&nbsp;L,&nbsp;Chipman&nbsp;JK,&nbsp;delMazo&nbsp;J,&nbsp;GraslKraupp&nbsp;B,&nbsp;Hogstrand&nbsp;C,&nbsp;Hoogenboom&nbsp;LR,&nbsp;Leblanc&nbsp;JC,&nbsp;Nebbia&nbsp;CS,&nbsp;Nielsen&nbsp;E,&nbsp;Ntzani&nbsp;E,&nbsp;Petersen&nbsp;A,&nbsp;Sand&nbsp;S,&nbsp;Vleminckx&nbsp;C,&nbsp;Wallace&nbsp;H,&nbsp;Barreg\u00e5rd&nbsp;L,&nbsp;Ceccatelli&nbsp;S,&nbsp;Cravedi&nbsp;JP,&nbsp;Halldorsson&nbsp;TI,&nbsp;Haug&nbsp;LS,&nbsp;Johansson&nbsp;N,&nbsp;Knutsen&nbsp;HK,&nbsp;Rose&nbsp;M,&nbsp;Roudot&nbsp;A-C,&nbsp;Van Loveren&nbsp;H,&nbsp;Vollmer&nbsp;G,&nbsp;Mackay&nbsp;K,&nbsp;Riolo&nbsp;F&nbsp;and&nbsp;Schwerdtle&nbsp;T,&nbsp;2020.&nbsp;Scientific Opinion on the risk to human health related to the presence of perfluoroalkyl substances in food.&nbsp;EFSA Journal&nbsp;2020;18(9):6223, 391 pp.&nbsp;<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2020.6223\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2020.6223<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>EFSA (European Food Safety Authority)&nbsp;2020.&nbsp;Outcome of a public consultation on the draft risk assessment of perfluoroalkyl substances in food.&nbsp;EFSA supporting publication&nbsp;2020:&nbsp;17(9): EN-1931. 202 pp. doi:&nbsp;<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/sp.efsa.2020.EN-1931\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">10.2903\/sp.efsa.2020.EN-1931<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/echa.europa.eu\/pl\/hot-topics\/perfluoroalkyl-chemicals-pfas\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/echa.europa.eu\/pl\/hot-topics\/perfluoroalkyl-chemicals-pfas<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>OECD (2021), Reconciling Terminology of the Universe of Per- and Polyfluoroalkyl Substances: Recommendations and Practical Guidance, OECD Series on Risk Management, No. 61, OECD Publishing, Paris<\/li>\n\n\n\n<li>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020\/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (<em>Dz.U. L 435 z 23.12.2020, p. 1\u2013625). <\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2023\/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwy\u017cszych dopuszczalnych poziom\u00f3w niekt\u00f3rych zanieczyszcze\u0144 w \u017cywno\u015bci oraz uchylaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie (WE) nr 1881\/2006. (Dz.U. L 119 z 5.5.2023, str. 103\u2014157 z p\u00f3\u017cn zm.).<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Zalecenie Komisji (UE) 2022\/1431&nbsp; z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych w \u017cywno\u015bci (<\/em>Dz.U.UE.L.2022.221.105&nbsp;z dnia&nbsp;2022.08.26)<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022\/1428 z dnia 24 sierpnia 2022 r. ustanawiaj\u0105ce metody pobierania pr\u00f3bek i analizy do cel\u00f3w kontroli substancji perfluoroalkilowych w niekt\u00f3rych \u015brodkach spo\u017cywczych (Dz.U.UE.L.2022.221.66&nbsp;z dnia&nbsp;2022.08.26).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) NR 10\/2011 z dnia 14 stycznia 2011 r. w sprawie materia\u0142\u00f3w i wyrob\u00f3w z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z \u017cywno\u015bci\u0105 (Dz.U.UE.L.2011.12.1&nbsp;z dnia&nbsp;2011.01.15&nbsp;z p\u00f3\u017an. zm).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2025\/40z dnia 19 grudnia 2024 r.w sprawie opakowa\u0144 i odpad\u00f3w opakowaniowych, zmiany rozporz\u0105dzenia (UE) 2019\/1020 i dyrektywy (UE) 2019\/904 oraz uchylenia dyrektywy 94\/62\/WE (Dz.U.UE.L.2025.40&nbsp;z dnia&nbsp;2025.01.22).<\/li>\n\n\n\n<li>Zawiadomienie Komisji Wytyczne techniczne dotycz\u0105ce metod analizy do cel\u00f3w monitorowania substancji peri polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (C\/2024\/4910) (Dz.U.UE.C.2024.4910&nbsp;z dnia&nbsp;2024.08.07).<\/li>\n\n\n\n<li>Rozporz\u0105dzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jako\u015bci wody przeznaczonej do spo\u017cycia przez ludzi (oczekuje na publikacj\u0119) <\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wst\u0119p Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) stanowi\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 syntetycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne, w tym odporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie wysokiej temperatury, t\u0142uszcz\u00f3w, olej\u00f3w i wody, znalaz\u0142y szerokie zastosowanie w wielu ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u. Wykorzystuje si\u0119 je mi\u0119dzy innymi do produkcji pow\u0142ok nadaj\u0105cych tkaninom i dywanom w\u0142a\u015bciwo\u015bci plamoodporne, materia\u0142\u00f3w przeznaczonych do kontaktu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":52,"featured_media":61745,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[561],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-278940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-food-contaminants-pl"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":561,"label":"Contaminants"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Header-PFAS.png",1024,299,false],"author_info":{"display_name":"MagdalenaW","author_link":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/author\/magdalenaw\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":561,"name":"Contaminants","slug":"food-contaminants-pl","term_group":0,"term_taxonomy_id":561,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":9,"filter":"raw","cat_ID":561,"category_count":9,"category_description":"","cat_name":"Contaminants","category_nicename":"food-contaminants-pl","category_parent":0}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/52"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278940"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":279097,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278940\/revisions\/279097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278940"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.merieuxnutrisciences.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=278940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}