Mérieux NutriSciences - Żywność dla dzieci

Żywność dla dzieci dostarczana przez pierwsze 1000 dni w życiu dziecka ma ogromne znaczenie – zapewnia prawidłowy rozwój, zaspokaja potrzeby energetyczne i odżywcze. Organizm dziecka w tym kluczowym okresie rozwija się niezwykle intensywnie, a dostarczane z dietą składniki odżywcze są niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu i układu odpornościowego.

Żywność dla dzieci: rygorystyczne przepisy dla szczególnie wrażliwej grupy konsumentów

Sposób, w jaki produkowana jest żywność dla niemowląt i dzieci ma znaczenie: dzieci stanowią szczególnie wrażliwą grupę konsumentów, a zanieczyszczenia obecne w żywności mogą kumulować się w tkankach i zwiększać podatność na infekcje, z uwagi na wciąż kształtujący się układ odpornościowy dziecka.

Standardy jakościowe stawiane produktom dla niemowląt i małych dzieci są ściśle regulowane prawnie, a stawiane im wymagania są bardziej restrykcyjne w porównaniu z wytycznymi dla żywności dla dorosłych.

Obowiązkowa informacja o wartości odżywczej, jak i dobrowolne oświadczenia żywieniowe i zdrowotne zamieszczone na etykiecie produktu muszą być poparte specyficznymi badaniami o wysokiej czułości, przeprowadzanymi przez wiarygodne i akredytowane laboratoria, które mają możliwość precyzyjnego oznaczenia zanieczyszczeń, nawet w bardzo niskich stężeniach.

Jakie wymagania i limity musi spełniać żywność dla niemowląt i małych dzieci

Żywność dla niemowląt i małych dzieci obejmuje szeroką gamę produktów, opracowaną w celu zaspokojenia potrzeb żywieniowych niemowląt i dostosowaną do wymogów żywieniowych dla dzieci poniżej 3 roku życia.

Zgodnie z europejskim ustawodawstwem, żywność dla niemowląt i małych dzieci obejmuje:

  • Preparaty do początkowego żywienia niemowląt
  • Preparaty do dalszego żywienia niemowląt
  • Produkty zbożowe przetworzone
  • Żywność uzupełniającą, inną niż produkty zbożowe
  • Żywność dla małych dzieci w wieku od roku do 3 lat

Preparaty do żywienia niemowląt i żywność dla dzieci muszą zaspokajać potrzeby żywieniowe niemowląt i małych dzieci, a dostarczane z dietą bezpieczne i łatwo przyswajalne składniki wykazują efekt odżywczy lub fizjologiczny. Preparaty do żywienia niemowląt i żywność dla dzieci muszą spełniać określone wymagania w odniesieniu do składu, wytycznych dotyczących znakowania oraz dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń, które są bardziej restrykcyjne niż dla żywności ogólnego spożycia. Z kolei żywność przeznaczona dla dzieci w wieku 1-3 lat, nie podlega tym samym rygorystycznym standardom jakościowym i często jest traktowana jako żywność wzbogacona w witaminy (Rozp. 1925/2006).

Ogólne wymagania dotyczące żywności dla dzieci są regulowane Rozporządzeniem (EU) 609/013. Żywność objęta zakresem Rozporządzenia (EU) 609/013 obejmuje nie tylko żywność dla niemowląt i małych dzieci, ale również kategorię żywności określaną mianem „Żywności dla Określonych Grup” (ang. Food for Specific Groups, FSG), do której zaliczana jest żywność dla dzieci. Zakres rozporządzenia ustanawia wymogi dotyczące składu i informacji w odniesieniu do wszystkich kategorii żywności dla dzieci: preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia niemowląt, produkty zbożowe przetworzone i żywność dla małych dzieci.

Dyrektywa Komisji 2006/141/WE reguluje wymogi dotyczące składu i znakowania preparatów do początkowego i dalszego żywienia niemowląt. Dyrektywa ta traci moc ze skutkiem od lutego 2020 r., a w przypadku preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt wytwarzanych z hydrolizatów białkowych – od lutego 2021 r. Od dnia 22 lutego 2020 r. Dyrektywa Komisji 2006/141/WE zostaje zastąpiona przez Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2016/127.

Dyrektywa Komisji 2006/125/WE ma zastosowanie w odniesieniu do przetworzonej żywności na bazie zbóż oraz żywności dla niemowląt i małych dzieci.

Rozporządzenie Komisji (EU) 2016/127 jest nowym aktem delegowanym, który określa szczegółowe wymagania dotyczące składu i informacji na temat preparatów do żywienia niemowląt (początkowego i dalszego).

Składniki odżywcze wchodzące w skład żywności dla dzieci podlegają restrykcyjnym wymaganiom, tak by dostarczyć odpowiednią ilość biodostępnych składników pokarmowych i wyeliminować ryzyko obecności możliwych szkodliwych substancji. Rozporządzenie określa wykaz dopuszczonych mikro- i makroskładników odżywczych (białko, tłuszcz, węglowodany, składniki mineralne, witaminy i inne składniki) wraz z określeniem ich źródła, zawartości i odpowiedniej ilości, ze wskazaniem wartości minimalnej i maksymalnej, tam gdzie jest to konieczne.

Przykładowo, produkty zastępujące mleko matki powinny naśladować swoim składem pokarm kobiecy, a także powinny zawierać dostępną ilość każdego niezbędnego i względnie niezbędnego aminokwasu co najmniej równą ilości zawartej w białku wzorcowym (mleku kobiecym), aby zapewnić tą samą wartość energetyczną. Nowym wymogiem wprowadzonym przez Rozporządzenie (UE) 2016/127 jest obowiązek dodawania kwasu dokozaheksaenowego (DHA), naturalnie występującego w rybach i oleju rybim. Kwasy tłuszczowe omega 3 DHA są niezbędne dla prawidłowego rozwoju mózgu dziecka.

Wymagania dotyczące maksymalnych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń i pozostałości w żywności dla dzieci są bardzo restrykcyjne, zaś ustanowione limity dla: pestycydów, leków weterynaryjnych, mikotoksyn czy metali ciężkich są dużo niższe niż dla żywności ogólnego spożycia.

Zgodnie z zasadą ostrożności (Rozporządzenie (WE) nr 178/2002) dla preparatów do żywienia niemowląt, przetworzonych produktów zbożowych i żywności dla małych dzieci ustanowiono bardzo niski poziom pozostałości wynoszący 0,01 mg/kg. Jest to najniższy analitycznie wykrywalny poziom pestycydów. W przypadku niektórych toksycznych pestycydów ustanowiono bardziej rygorystyczne ograniczenia, zakazano natomiast stosowania pestycydów, w przypadku których nawet najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości (NDP) wynoszący 0,01 mg/kg mógłby prowadzić do narażenia przekraczającego dopuszczalne dzienne spożycie w odniesieniu do niemowląt i małych dzieci. Co więcej, EFSA rozważa zaostrzenie najwyższych dopuszczalnych poziomów (NDP) dla niektórych pestycydów w żywności przeznaczonej dla niemowląt poniżej 16 tygodnia życia, aby zmniejszyć narażenie niemowląt na działanie pozostałości pestycydów w tej grupie produktów.

Pochodzenie i zawartość dodatków do żywności, jak i obecność GMO w żywności dla dzieci jest regulowane przez przepisy krajowe – we Włoszech obecność GMO w żywności dla dzieci jest zakazana, we Francji nie ustanowiono wiążących przepisów, jednak producenci zobowiązali się do niestosowania GMO w produktach dla dzieci.

Dla pozostałych zanieczyszczeń powstających w procesach produkcyjnych żywności (akryloamid, estry MCPD, estry glicydowe kwasów tłuszczowych, furan i metylofurany), zanieczyszczeń pochodzących z materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (bisfenole, MOSH i MOAH, NIAS), czy zagrożeń mikrobiologicznych (Cronobacter, patogeny, wskaźniki jakości), zastosowanie mają odrębne przepisy.

Przepisy regulujące bezpieczeństwo żywności dla dzieci wciąż ewoluują, przewiduje się, że w niedalekiej przyszłości ustanowione zostaną nowe maksymalne dopuszczalne poziomy w odniesieniu do: toksyny T-2 i HT-2 (Zalecenie Komisji 2013/165/UE), akryloamidu, estrów 3-MCPD, estrów glicydowych kwasów tłuszczowych czy alkaloidów.

Dzieci a alergie pokarmowe

Alergia pokarmowa to nadmierna reakcja układu immunologicznego, która może stanowić zagrożenie dla życia nawet przy spożyciu mikroskopijnych ilości żywności.

Alergie pokarmowe występują często u niemowląt i małych dzieci. Niemowlęta mogą również rozwinąć nietolerancję do pewnych rodzajów produktów. Szacuje się, że aż 6-8% dzieci poniżej 5 roku życia cierpi na alergie i nietolerancje pokarmowe. Częstość występowania chorób alergicznych dramatycznie zwiększa się w całym świecie, zwłaszcza w krajach rozwiniętych. Rozwój alergii pokarmowej u dzieci warunkują czynniki genetyczne (pochodzenie etniczne), środowiskowe oraz czynniki wspomagające, do których zaliczamy niedojrzałość przewodu pokarmowego, defekty immunologiczne (wrodzone i nabyte) i choroby przewodu pokarmowego.

Dieta niemowląt odgrywa kluczową rolę w rozwoju alergii pokarmowych. Przykładowo, u niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym może pojawić się alergia na białko mleka krowiego.

Znajomości składu i zaufanie do deklaracji dotyczącej obecności alergenu na etykiecie jest niezwykle ważne w zapobieganiu rozwoju alergii pokarmowej u dzieci, a tym samym minimalizowaniu niebezpiecznych skutków zdrowotnych i zapewnieniu zdrowego żywienia dzieci.

Podstawy Prawne i Zalecenia obowiązujące w Europie

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 – wymogi ogólne dotyczące żywności dla niemowląt i małych dzieci
  • Dyrektywa Komisji 2006/141/WE – preparaty do początkowego żywienia niemowląt i preparaty do dalszego żywienia niemowląt
  • Dyrektywa Komisji 2006/125/WE – przetworzona żywność na bazie zbóż oraz żywność dla niemowląt i małych dzieci
  • Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/127 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 – szczegółowe wymogi dotyczące preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt
  • Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 – Zanieczyszczenia w środkach spożywczych
  • Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 – Kryteria mikrobiologiczne środków spożywczych
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 – Dodatki do żywności
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1334/2008 – Środki aromatyzujące
  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2158 – Akryloamid
  • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011 – Materiały i wyroby z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością
  • Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/6 – Ograniczenia importu z Japonii (w następstwie wypadku w elektrowni jądrowej Fukushima)
  • Rozporządzenie Rady (Euratom) 2016/52 – Dozwolone poziomy skażenia promieniotwórczego żywności i pasz po awarii jądrowej
  • Rozporządzenie Komisji (UE) 2018/213 – Bisfenol A w lakierach i powłokach przeznaczonych do kontaktu z żywnością
  • Międzynarodowe zharmonizowane wytyczne i metody AOAC SPIFAN (Stakeholder Panel on Infant Formula and Adult Nutritionals) – Final Action Official MethodsSM with Joint Organizational Approvals, 2016
  • Codex Standard - Zbiór międzynarodowych przyjętych norm żywieniowych i dobrych praktyk produkcyjnych stosowanych m.in. przez służby, urzędy w zakresie procedur kontroli żywności oraz całego przemysłu rolno – spożywczego
  • Zalecenie Komisji 2006/ 583/WE – Toksyny Fusarium w zbożach i produktach zbożowych
  • Zalecenie Komisji 2013/165/UE – Toksyny T-2 i HT-2 w zbożach i produktach zbożowych
  • Zalecenie Komisji 2003/598/WE – Patulina w soku jabłkowym i składnikach soku jabłkowego w innych napojach
  • Zalecenie Komisji 2012/154/UE – Alkaloidy sporyszu (Claviceps)
  • Zalecenie Komisji 2016/2115/UE – Δ9-THC (Δ9-tetrahydrokannabinol
  • Zalecenie Komisji 2015/976/UE – Alkaloidy tropanowe
  • Zalecenie Komisji 2014/662/UE – Alkaloidy opium

Żywność dla dzieci: wiele przepisów i kilka standardowych metod badawczych do czasu powołania AOAC SPIFAN

Preparaty do żywienia niemowląt są najrestrykcyjniej regulowanym rodzajem żywności na świecie, jednak brak ujednoliconych i wystandaryzowanych metod badawczych wpływa zarówno na funkcjonowanie branży żywności dla dzieci, jak i międzynarodowy obrót produktami przeznaczonymi dla niemowląt i dzieci. Przykładem jest badanie tego samego składnika za pomocą różnych metod analitycznych, obowiązujących na terenie danego państwa członkowskiego UE.

Aby przeciwdziałać tego typu sytuacjom, AOAC (Stowarzyszenie Urzędowych Chemików Analitycznych, ang. Association of Official Analytical Chemists), utworzyło grupę ekspertów o nazwie SPIFAN (Stakeholder Panel on Infant Formula and Adult Nutritionals), mające pełne poparcie branży preparatów dla niemowląt. Grupa SPIFAN została powołana w celu ustanowienia kryteriów i norm odniesienia dla standardowych metod badawczych dla najważniejszych składników odżywczych w preparatach dla niemowląt, jak i w preparatach odżywczych dla dorosłych.

Wraz z upływem czasu, metody AOAC SPIFAN zostały opublikowane przez różne organizacje, m.in. AOAC INTERNATIONAL, Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN, ang. the European Committee for Standardization), Międzynarodowa Federacja Mleczarska (IDF, ang. the International Dairy Federation) i Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO, ang. the International Organization for Standardization), są również rekomendowane przez Komisję Kodeksu Żywnościowego (ang. CODEX Alimentarius Committee), jako metody referencyjne. Obecnie wiele norm zatwierdzonych przez SPIFAN jest uznawanych na arenie międzynarodowej, aby ułatwić międzynarodowy handel nie tylko preparatami dla niemowląt i preparatami odżywczymi dla dorosłych, ale również handel mlekiem i produktami mlecznymi.

Z punktu widzenia producentów żywności dla dzieci, współpraca z laboratoriami wykorzystującymi metody SPIFAN, jest niezwykle ważna, aby zminimalizować ryzyko zagrożeń związanych ze zdrowiem publicznym i uniknąć możliwych sporów handlowych.

Mérieux NutriSciences: kompleksowa usługa 360° dla branży żywności dla dzieci

Współpraca między producentami żywności dla dzieci i wiarygodnymi, akredytowanymi laboratoriami pozwala na zapewnienie jakości i bezpieczeństwa produktów, a także weryfikację składu wartości odżywczej. Aby wprowadzić na rynek konkurencyjny produkt, istotne znaczenie ma opracowanie profilu sensorycznego produktu, zarówno we współpracy z profesjonalnym panelem sensorycznym, jak i w testach konsumenckich.

Mérieux NutriSciences zapewnia kompleksową usługę skierowana do producentów żywności dla dzieci obejmującą usługi analityczne, konsultacyjno-prawne i doradcze.

Badania fizykochemiczne żywności dla dzieci

  • Alergeny: RT-PCR, ELISA, LC-MS/MS
  • Zanieczyszczenia: dioksyny, furany, dioksyny i związki dioksynopodobne PCB (dl-PCB), WWA, melamina, metale ciężkie
  • Dodatki do żywności: przeciwutleniacze, barwniki, konserwanty, substancje słodzące, aromaty
  • Mikotoksyny i alkaloidy
  • Pestycydy: pełna zgodność z wymogami dotyczącymi pestycydów w żywności dla niemowląt i małych dzieci, w tym zakazanych i ograniczonych ze względu na wysoką toksyczność
  • Leki weterynaryjne
  • Pozostałości hormonów (naturalnie występujące, dodane)
  • GMO
  • Zanieczyszczenia procesowe: estry MCPD, estry glicydowe kwasów tłuszczowych, akryloamid, furan, metylofurany
  • Zanieczyszczenia pochodzące z opakowań: MOSH i MOAH, bisfenole, NIAS, itp.
  • Radioaktywność

Wartość odżywcza

  • Błonnik: błonnik pokarmowy ogółem, błonnik FOS/GOS
  • Inne składniki odżywcze: cholesterol, skrobia, jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, itp.
  • Składniki mineralne i witaminy (rozpuszczalne w wodzie i w tłuszczach)
  • Mikroskładniki organiczne: cholina, inozytol, karnityna

Badania mikrobiologiczne

  • Wskaźniki jakości
  • Patogeny (Cronobacter, itp.)

Badania sensoryczne i Testy konsumenckie

Poprawność etykiety 

Konsultacje w zakresie prawa żywnościowego

Food Science Center

Monitoring Środowiska Produkcyjnego

Pobierz naszą ulotkę

Usługi oferowane przez Mérieux NutriSciences w ramach oferty skierowanej do producentów żywności dla dzieci w pigułce