7 Mei 2018
|   MARKET NEWS
Endocriene verstoorders verborgen in Food Contact Materials
farmersprayingpesticide.jpg

Europese officiële instanties hebben onlangs bisfenol A en vier ftalaten geclassificeerd als endocriene verstoorders. Deze chemische stoffen zijn te vinden in veel geconsumeerde voedingsproducten, omdat ze kunnen migreren van materialen uit de voedingsmiddelenindustrie, zoals plastic verpakkingen.

Wat zijn endocriene verstoorders?

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn endocriene verstoorders of hormoonontregelende chemische stoffen (EDC's) chemische stoffen die de normale functies van het hormoonsysteem van levende organismen veranderen. Om deze reden kan een hormoonontregelende stof schadelijke gevolgen voor de gezondheid hebben. Van EDC's werd vermoed dat ze verband hielden met een veranderde reproductieve functie, verhoogde incidentie van borstkanker en ontwikkelingsproblemen bij kinderen. Een toxisch effect op het immuunsysteem is ook mogelijk.

De Europese Commissie verklaart dat er sterk bewijs is dat hormoonontregelaars toxische effecten hebben op dieren. Zo is feminisatie aangetoond bij mannelijke vissen. Veel mogelijke effecten op de mens worden onderzocht: congenitale misvormingen, kanker, achterlijke seksuele en neurologische gedragsontwikkeling.

Het Endocrine Disruption Exchange Network (TEDX), een non-profit onderzoeksinstituut, suggereert dat sommige pesticiden, metalen, producten voor persoonlijke verzorging, voedseladditieven en componenten voor voedselverpakking endocriene veranderingen kunnen veroorzaken.

Wat zijn Food Contact Materials?

Voedingscontactmaterialen (FCM's) omvatten een grote verscheidenheid aan materialen zoals kunststoffen, papier, keramiek, metalen en inkt die worden gebruikt in voedselverpakkingen, voedselcontainers en andere artikelen die in contact komen met voedsel.

De verpakking is een essentieel element in de voedselproductie: het beschermt voedsel tegen fysieke, chemische en microbiologische veranderingen en promoot het product door de aankoop aan te moedigen. Volgens de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) kan de verpakking echter een bron van verontreiniging zijn, omdat migratie van deze materialen kan plaatsvinden met de overdracht van chemicaliën of deeltjes in het voedsel. Daarom is er een specifieke wetgeving op nationaal en EU-niveau uitgevaardigd om schadelijke contaminatie te beheersen en de gezondheid van de consument te beschermen. De afgelopen jaren zijn er veel onderzoeksprojecten uitgevoerd over de migratie van additieven, residuen en nieuwe formatieproducten. Volgens niet-gouvernementele organisaties (NGO's) en Europese officiële instanties, wordt van sommige van de chemicaliën of deeltjes die kunnen migreren uit contactmaterialen van levensmiddelen vermoed dat ze hormoonontregelende eigenschappen hebben.

Bisphenol A

Bisphenol A (BPA) is een chemische stof die wordt gebruikt om heldere, harde en lichte polycarbonaatkunststoffen te vervaardigen. Dit materiaal wordt met name gebruikt voor het maken van servies en opslagcontainers. BPA is ook een component voor epoxyharsen die worden gebruikt als lakken voor het coaten van metalen producten zoals blikjes en flessendoppen. BPA kan ook worden gebruikt voor zijn vlamvertragende eigenschappen. Volgens The Endocrine Disruption Exchange Network (TEDX) is BPA een additief dat wordt aangetroffen in veel veel gebruikte consumentenproducten en het is een van de wereldwijd geproduceerde chemicaliën met het grootste volume.

Uit een in 2015 door het Europees Agentschap voor voedselveiligheid (EFSA) gepubliceerd rapport blijkt dat Bisfenol A schadelijke effecten kan hebben op de nier, de borstklier en op de lever bij dieren. De risicomanagers van de EFSA hebben onlangs een herevaluatie van bisfenol A-toxiciteit aangekondigd om deze resultaten te specificeren.

Het Franse agentschap voor voedsel, milieu en gezondheid en veiligheid op het werk (ANSES) heeft in 2017 een risicobeoordeling gepubliceerd die bisfenol A identificeert als een hormoonontregelaar. Dit komt door de waarschijnlijke effecten op de menselijke voortplanting, met name door de vruchtbaarheid en ontwikkeling van de foetus te schaden. Bijgevolg classificeerde het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in januari 2018 bisfenol A als een hormoonontregelaar en een "stof van zeer grote bezorgdheid" (SVHC). Bisfenol A zal daarom specifiek moeten worden gemonitord onder de Europese verordening REACH (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en Beperking van Chemicaliën).

De Europese Commissie heeft in 2018 een nieuwe verordening uitgevaardigd die de beperkingen op het gebruik van BPA in verpakkingen verscherpt. De Specific Migration Limit (SML), de maximale hoeveelheid van de chemische stof die mag worden overgezet van verpakking naar voedsel, is verlaagd tot 0,05 mg BPA per kg voedsel. Bovendien is bisfenol A, dat sinds 2011 in babyflessen verboden is, verboden bij de vervaardiging van contactmateriaal voor kinderen dat tot 3 jaar oud is.

Ftalaten

Ftalaten worden voornamelijk gebruikt als weekmakers om de plastic flexibiliteit, transparantie, duurzaamheid en levensduur te vergroten. De belangrijkste toepassing van ftalaten is de vervaardiging van PVC (PolyVinylChloriden, ook bekend als polyvinyl of vinyl). Volgens The Endocrine Disruption Exchange Network (TEDX) wordt jaarlijks meer dan drie miljoen ton ftalaten geproduceerd over de hele wereld.

In verschillende risicobeoordelingsverslagen die in 2005 werden gepubliceerd, beoordeelde de EFSA dat verschillende ftalaten een toxisch effect op de voortplanting hebben. Dit is in overeenstemming met ECHA-experts die in 2017 vier ftalaten hebben toegevoegd aan de lijst met endocriene verstoorders: DEHP, DBP, BBP en DIBP. Deze chemicaliën worden ook geclassificeerd als "Zeer Zorgwekkende Stoffen" (SVHC), zodat ze moeten worden gecontroleerd volgens de Europese REACH-wetgeving, zelfs als ze in kunststoffen zijn toegestaan. Bovendien heeft ECHA in zijn jaarlijkse communautaire voortschrijdende actieplan (CoRAP) twee extra ftalaten aan deze lijst toegevoegd die krachtens REACH onder EU-regelgeving moeten worden gecontroleerd.

Wilt u meer weten over materialen voor contact met voedingsmiddelen en hormoonontregelaars?

In Mérieux NutriSciences Blue Paper 2018 leest u meer specifieke gegevens over bisfenol A, ftalaten en hormoonontregelaars. U krijgt toegang tot informatie met betrekking tot blootstellingsniveaus, bijbehorende risico's, preventieve maatregelen, normen en regelgevingsperspectieven, evenals een unieke analyse van RASFF-waarschuwingen over voedsel (Rapid Alert System for Food and Feed). Bovendien komen in dit document andere stoffen aan de orde die afkomstig zijn van materialen die met levensmiddelen in contact komen, zoals minerale koolwaterstoffen (MOSH en MOAH) en perfluor-alkyleerde stoffen (PFAS) en vele andere verontreinigende stoffen.

Vraag de BluePaper 2018 aan!

Referenties

Meer informatie nodig?